آمايش سرزمين و توسعه‌ي پايدار روستايي با رويكرد گردشگري

آمايش سرزمين و توسعه‌ي پايدار روستايي با رويكرد گردشگري

محمود رحماني

چكيده

تفکّر آمایشی، با توجّه به مفهوم آمایش، بهر‌ه‌برداری مطلوب و مستمرّ از قابلیّت‌ها و توانائی‌های محیط با کم‌ترین میزان تخریب است. عملکرد آن ساماندهی رابطه‌ي انسان و فعّالیّت‌هایشان را با فضا و محیط با روند کلّی جریان تحوّلات بهینه نتیجه می‌دهد و از طریق یک چهارچوب ادراکی منطقی، برخورد سیستماتیک و متناسب، نارسائی‌ها و مشکلات اجرائی آن را ارائه می‌نماید. لذا ابتدا با شناخت و درک نیازها وضعیّت ظهور و شکل‌گیری آنان، چگونگی تحوّلات و تغییرات روابط بین پدید‌ه‌ها و جایگاه و خاستگاه‌های آن با قانونمندی‌های کمّی و کیفی سازگار تبیین می‌گردد و از طریق نوعی درون‌گرائی از طبیعت به انسان و برون‌گرائی از نیمه‌آگاهی یا ناخودآگاهی به آگاهی از ادراک به طرّاحی و اجرا می‌رسد. اهرم‌های گزینش‌شده‌ي مؤثّر در این زمینه، می‌تواند شامل مجموعه‌ای از پارامترهای اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی باشد، تا فعّالیّت یا حرکتی را شکل دهد و سبب انتخاب رویکرد خاصّی به‌عنوان پایه‌ای برای طرح توسعه‌ي پایدار شود؛ تا با توجّه به ویژگی‌های محلّی و محیطی در قالب الگو یا الگوهای زیستی رعایت اصول اساسی توسعه‌ي پایدار را ثمر دهد. در این رابطه توجّه به محدودیّت‌های اکولوژیکی عمده، پایداری اقتصادی و اجتماعی در مقیاس فردی و جمعی از الزامات پایداری و تحقّق عدالت اجتماعی است، تا شرایط آسایش ضروری جوامع انسانی و گروه‌های مردمی در عرصه‌های سکونتی روستائی و شهری را تأمین نماید. در این مطالعه، آمایش سرزمین و توسعه‌ي پایدار روستائی با تأکید بر رویکرد گردشگری، می‌تواند در بهر‌ه‌برداری از قابلیّت‌های محیطی و ارتقای سطح زندگی این جامعه کارساز باشد و در چشم‌انداز توسعه‌ي پایدار روستائی عملکرد آن را در باور آورد.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۶، شماره‌ي ۶۱ و ۶۲، صص ۸۹-۸۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌‌ي ۴ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=8&mID=1981

حاشيه‌نشيني در همدان

حاشيه‌نشيني در همدان

اسداللّه نقدي

چكيده

حاشيه نشيني همزاد شهرهاي امروزي است. براساس برآوردهاي اسكان بشر سازمان ملل حدود يك ميليارد نفر از جمعيت جهان اكنون در زاغه ها و حاشيه هاي شهري يا به صورت اسكان غيررسمي زندگي مي كنند. همچنين براساس اهداف هزاره تا سال ۲۰۲۵ بايد حداقل ۱۵۰ ميليون نفر از اين افراد صاحب سرپناه و خانه شوند. در اين شرايط، اكنون در آغاز قرن بيست و يكم، حدود نيمي از جمعيت جهان در شهرها زندگي مي كنند و شهرنشيني بستر انواع تضادها و تعارض‌هاي اجتماعي در هر كشوري است؛ چنان كه شهر محل تمركز ثروت و انباشت فقر است.

ادامه نوشته

وضعيّت مهاجرت‌هاي غيرقانوني در جهان

وضعيّت مهاجرت‌هاي غيرقانوني در جهان

غلام‌حسين بياباني، محمّدتقي عصار

چكيده

تفاوت موجود میان شرایط اقتصادی کشورهای مبدأ و مقصد، جاذبه‌های کشور مقصد، و محدودیّت‌های روزافزونی که کشورهای صنعتی برای مهاجرت قانونی وضع می‌کنند فرصت برای مهاجرت‌های غیرقانونی و مخفیانه فراهم می‌آید و هر ساله، هزاران نفر با این روش وارد کشورهای صنعتی می‌شوند و بلافاصله پس از ورود تقاضای پناهندگی که یکی از معدود مجراهایی است که شهروندان کشورهای درحال‌توسعه می‌توانند اجازه‌ي سکونت را در غرب کسب کنند، می‌دهند. هرچند مهاجرت غیرقانونی، ورود و اقامت در کشوری آسا‌ن‌تر انجام شود، مهاجران مسیری را که به کشور مقصد منتهی می‌شود، بهتر انتخاب می‌کنند. طبق آمار موجود سیاست‌های جدّی هیچ تأثیری بر کاهش جمعیّت مهاجران ندارند. در 30 سال اخیر اکثر کشورهایی که به عنوان مقصد مهاجرت انتخاب می‌شوند به وضع قوانین جدّی‌تری در مورد مهاجرت و پناهندگی پرداخته‌اند. برابر آمار سازمان بین‌المللی در حال حاضر تعداد کلّ مهاجران در سراسر جهان بالغ بر 130  میلیون نفر است که از این میان 20 میلیون مهاجر غیرقانونی به حساب می‌آیند. نتیجه‌ي تأسّف‌بار این سیاست‌ها در مورد مهاجرت، پدید‌آمدن بازار غیرقانونی مهاجرت است که برای سازمان‌های جنایی عرصه‌ي عملکرد وسیعی را فراهم می‌کند.

 اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۶، شماره‌ي ۶۱ و ۶۲، صص ۸۰-۳۹ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌‌ي ۳ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=8&mID=1981

بررسي ويژگي‌هاي جمعيّت‌شناختي و رفاهي سالمندان در ايران

بررسي ويژگي‌هاي جمعيّت‌شناختي و رفاهي سالمندان در ايران

وكيل احمدي، سيّد صمد بهشتي

چكيده

سالمندی و مسايل مربوط به آن یکی از مهم‌ترین مؤلّفه‌های تشکیل دولت رفاه در دوران معاصر است. کشورهای توسعه‌یافته و در‌حال‌توسعه برنامه‌های رفاهی ویژه‌ای برای جمعیّت سالمند دارند. جمعیّت ایران نیز به واسطه‌ي پیشرفت‌های پزشکی، بالا‌رفتن امید زندگی، کاهش ميزان موالید و ... در مرحله‌ي گذار از جواني به سالخوردگي است و در سال‌های آینده ساخت سنّی جمعیّت به یک ساخت جمعیّتی پیر یا سالخورده تبدیل خواهد شد. بنابراین، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی برای جمعیّت سالمند، مستلزم شناخت ابعاد مختلف آن است. این مقاله، ابتدا پدیده‌ي سالمندی و سپس با تأکید بر سرشماری 1385، ویژگی‌های جمعیّتی، آموزشی، اقتصادی و رفاهی جمعیّت سالمند را مورد بررسی قرار می‌دهد. صص 31-19 چاپ شده است.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۶، شماره‌ي ۶۱ و ۶۲، صص ۳۸-۱۹ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌‌ي ۲ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=8&mID=1981

بررسي پديده‌ي مهاجرت و بازگشت جمعيّت در مناطق جنگ‌زده‌ي استان خوزستان

بررسي پديده‌ي مهاجرت و بازگشت جمعيّت در مناطق جنگ‌زده‌ي استان خوزستان

سيّدجمال‌الدّين درياباري

چكيده

یکی از ویژگی‌های عمده‌ي مؤثّر در جابجايي‌های جمعیّت در استان خوزستان به‌ویژه در مناطق جنگ‌زده (آبادان، خرّمشهر و دشت آزادگان) طیّ دهه‌ي اخیر، وقوع و پایان‌یافتن جنگ عراق علیه ایران بوده که باعث شد در نیمه‌ي اوّل دهه‌ي 1360 بخش قابل‌توجّهی از جمعیّت از خانه و کاشانه‌ي خود که در مناطق جنگی قرار داشت، کوچ کرده و حتّی برخی از آن‌ها به خارج از استان مهاجرت کنند. بخش عمده‌ای از این جمعیّت شامل کسانی است که تا اوايل جنگ در استان خوزستان اقامت داشته و تا پیش از سال 1365 به صورت "مهاجر جنگي" منطقه را ترک گفته و دوباره با پایان‌یافتن جنگ، تعداد قابل‌توجّهی به اقامت‌گاه قبلی یا اصلی خود بازگشته‌اند، این‌گونه افراد اساساً درون‌کوچ نیستند بلکه "مهاجر برگشتي" مي‌باشند.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۶، شماره‌ي ۶۱ و ۶۲، صص ۱۷-۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌‌ي ۱ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=8&mID=1981

چشم‌اندازي به شاخص‌هاي جمعيّتي منطقه‌ي آسياي جنوب غربي و جايگاه ايران در منطقه در سال 1385

چشم‌اندازي به شاخص‌هاي جمعيّتي منطقه‌ي آسياي جنوب غربي و جايگاه ايران در منطقه در سال 1385

طه نوراللّهي، الهام فتحي

چكيده

منطقه‌ي آسیای جنوب غربی دارای وسعتی حدود 12 میلیون کیلومتر مربع شامل 25 کشور (ایران، پاکستان، افغانستان، ازبکستان، آذربایجان، ارمنستان، تاجیکستان، قرقیزستان، قزاقستان، ترکمنستان، گرجستان، ترکیه، قبرس، لبنان، فلسطین، سوریه، عربستان، امارات متّحده‌ي عربی، قطر، کویت، یمن، اردن، عمان و بحرین) با جمعیّتي حدود 540 میلیون نفر است که 5 حوزه‌ي ژئوپلتیک مهم جهان (آسیای مرکزی، قفقاز، شبه قارّه‌ي هند، خلیج فارس و خاورمیانه) را در برگرفته و در بین قارّه‌های آفریقا، اروپا و سرزمین‌های روسیه، چین و هند قرار دارد. این منطقه با وجود پیشینه‌ي تاریخی ـ تمدّنی چندین هزار ساله و اشتراکات فرهنگی ـ دینی به عنوان غنی‌ترین کانون فرهنگی تمدّنی جهان و دارا‌بودن منابع عظیم طبیعی، مزیّت‌ها و ظرفیّت‌های توسعه‌ای استثنایی، کماکان از مناطق کم‌توسعه‌یافته‌ي جهان محسوب می‌شود و فاقد الگویی از همکاری‌های توسعه‌ي جمعی می‌باشد. یکی از راه‌های شناخت منطقه‌ي آسیای جنوب غربی مطالعه‌ی کمّی و کیفی جمعیّت و بررسی شاخص‌های جمعیّتی و اجتماعی منطقه است، زیرا اعتقاد بر این است که هر گونه پیشرفت و توسعه‌ی اقتصادی اجتماعی در هر منطقه منوط به کم و کیف جمعیّت در آن محدوده است. به بیان دیگر، نتایج مطالعات جمعیّت‌شناختی که عمدتاً از آمارهای جمعیّتی حاصل می‌شوند زیربنای برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های خُرد و کلان هر سرزمینی به شمار می‌آیند. بدیهی است که برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری بدون توجّه به آمارهای جمعیّتی و شاخص‌های آن می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری را به سرمایه و ثروت ملّی منطقه وارد نماید. برای پی‌بردن به اوضاع جمعیّتی کشورهای منطقه‌ي آسیای جنوب غربی یکی از بهترین روش‌ها، مقایسه‌ي اطّلاعات آماری و به ویژه اطّلاعات و شاخص‌های جمعیّتی هر یک از کشورهای تشکیل‌دهنده‌ي منطقه است. مقایسه‌ي اوضاع و شاخص‌های جمعیّتی منطقه مشخّص خواهد کرد که وضع و موقعیّت هر کشور از نظر متغیّرهای جمعیّتی و شاخص‌های مربوطه چگونه است و می‌توان آن‌ها را با شاخص‌های جهانی مقایسه نموده و هم‌چنین مقام ایران را نیز در بین سایر کشورهای منطقه نشان داد. شاخص‌های مورد نظر عبارتند از: جمعیّت، مساحت، تراکم جمعیّت، میزان موالید، میزان خام مرگ، میزان باروري کل، میزان رشد طبیعی جمعیّت، نرخ باسوادی، نسبت شهرنشینی، نسبت روستانشینی، مهاجرت، شاخص برابری قدرت خرید.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، بهار و تابستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۳ و ۶۴، صص 60-27 چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌‌ي ۲ مشخّص شده است داونلود كنيد.

 http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=9&mID=1981

تأثیر اجرای پروژه‌های نفت و گاز بر حجم و توزیع جمعیّت (در منطقه‌ي گازی پارس جنوبی)

تأثیر اجرای پروژه‌های نفت و گاز بر حجم و توزیع جمعیّت (در منطقه‌ي گازی پارس جنوبی)

ابراهيم رشيدي، محمّدرضا محسني

چكيده

تأثير شرايط و امكانات متفاوت زيستي، جغرافيايي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بر توزيع و تركيب و ساختار جمعيت‌هاي انساني از موضوعات موردعلاقه و توجّه جمعيّت‌شناسان مي‌باشد. بررسي حاضر نحوه‌ي تأثيرگذاري سرمايه‌گذاري‌هاي مربوط به نفت و گاز بر توزيع و تركيب جمعيّت در ناحيه‌ي نفتي پارس جنوبي واقع در استان بوشهر را مورد مطالعه قرار داده است. بدين منظور جمعيّت چهار شهرستان دشتي، كنگان، جم و ديّر مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. بررسي و تجزيه و تحليل جمعيّت در سه قسمت انجام گرديد. در قسمت اوّل، به بررسي ساخت، تركيب و توزيع جمعيّت منطقه و تحوّلات آن در دهه‌ي گذشته (1385-1375) پرداخته‌ايم. افزايش شديد در شاخص‌هاي نسبت شهرنشيني، تراكم نسبي، حجم و درصد گروه فعّالين (64-15 ساله‌ها) نسبت جنسي، و كاهش نسبت وابستگي يا بارتكفّل و برهم‌خوردن تعادل در نسبت جنسي گروه‌هاي سنّي فعّالين اتّفاقاتي است كه در مورد جمعيّت اين منطقه رُخ داده است، كه تقريباً همه‌ي آن ‌را مي‌توان به حساب تغييرات جمعيّتي ناشي از مهاجرت گذاشت كه بر اثر جاذبه‌هاي شغلي ناشي از سرمايه‌گذاري‌ها در صنعت نفت و گاز منطقه به وقوع پيوسته است. در قسمت دوّم مقاله وضع حركات جمعيّت منطقه شامل حركات طبيعي و حركات مكاني مورد بررسي قرار گرفته است. وقوع نرخ خالص مهاجرت 5/4 درصدي نيز از عوارض حتمي سرمايه‌گذاري‌هاي مزبور مي‌باشد. در انتهاي گزارش به پيش‌بيني جمعيّت شهرستان‌هاي مورد‌مطالعه تا افق 1405 پرداخته‌ايم. باعنايت به اين‌كه شاخص مهاجرت تأثير قطعي بر حجم و تركيب جمعيّت در اين منطقه خواهد داشت، پيش‌بيني جمعيّت بر اساس سه پيش فرض انجام شده است. فرض اوّل، قطع سرمايه‌گذاري‌ها و عدم تحقّق برنامه‌هاي توسعه، فرض دوّم، تحقّق 50 درصد برنامه‌هاي توسعه‌ي منطقه‌اي، و فرض سوّم، تحقّق كامل برنامه‌هاي توسعه و سرمايه‌گذاري‌ها. بدين ترتيب با فرض سوّم، جمعيّت 251025 نفري منطقه در سال 1405 به حدود نيم ميليون نفر خواهد رسيد.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، بهار و تابستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۳ و ۶۴، صص ۱۲۶-۸۵ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌‌ي ۴ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=9&mID=1981

كاربرد برنامه‌ي رايانه‌اي AGESEX در ارزيابي كيفيّت گزارش سن در سرشماري‌ها

كاربرد برنامه‌ي رايانه‌اي AGESEX در ارزيابي كيفيّت گزارش سن در سرشماري‌ها

حاتم حسيني

اشاره

روش‌هاي مختلفي براي ارزيابي كيفيّت گزارش سن و جنس در سرشماري‌هاي جمعيّتي وجود دارد. اين روش‌ها در درس كاربرد جمعيّت‌شناسي به تفصيل مورد بحث قرار مي‌گيرند و دانشجويان ضمن يادگيري آن‌ها، چگونگي استفاده از اين شاخص‌ها را با انجام تحقيق درباره‌ي يكي از شهرستان‌هاي ايران كه داراي شرايط لازم براي انجام ارزيابي است، به‌طور عملي استفاده‌ از اين روش‌ها را ياد خواهند گرفت. يكي از روش‌هاي تفصيلي ارزيابي گزارش سن در سرشماري‌هاي جمعيّتي، شاخص نسبت سنّي مي‌باشد. كه عبارت است از" نسبت جمعيّت در يك گروه سني معيّن به نصف مجموع جمعيّت گروه‌هاي سنّي قبل و بعد از آن ".

ادامه نوشته

شاخص‌هاي ازدواج و طلاق و بررسي تغييرات آن در كشور با تأكيد بر آمارهاي استاني طيّ سال‌هاي 1386-1381

شاخص‌هاي ازدواج و طلاق و بررسي تغييرات آن در كشور با تأكيد بر آمارهاي استاني طيّ سال‌هاي 1386-1381

محمّد احمدي موحّد

چكيده

در سال‌هاي اخير اگرچه شاخص ازدواج روندي افزايشي نشان مي‌دهد و در بسياري از استان‌ها رضايت‌بخش است، ولي ميزان ازدواج در برخي استان‌ها كه شهرهاي بزرگ را در خود دارند از جمله استان تهران اميدواركننده نيست. در اين سال شاخص طلاق روندي نگران‌كننده در پيش گرفته و با افزايش مواجه بوده است، متأسّفانه در حال حاضر اين نگراني مربوط به همه‌ي استان‌هاي كشور مي‌باشد و با توجّه به روند كنوني آن و شرايط فعلي، در آينده نيز مي‌توان انتظار افزايش اين شاخص را در همهي استان‌هاي كشور داشت.  در اين مقاله سعي شده است ضمن تبيين مفاهيم ازدواج و طلاق و جنبه‌هاي مرتبط با آن، شاخص‌هاي مربوطه، بررسي و وضعيّت اين شاخص‌ها را در كشور به تفكيك استان مشخّص و تا حدّ امكان، نكات مهم آن‌را برجسته كنيم. در پايان مقاله سعي شده است توصيه‌هاي لازم جهت متعادل‌نمودن شاخص‌هاي ازدواج و طلاق ارائه شود.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، بهار و تابستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۳ و ۶۴، صص ۲۵-۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌ي ۵ مشخّص شده است داونلود كنيد.

مشخّصه‌های اقتصادی، اجتماعی، جمعیّتی و سلامت روانی در کهن‌سالی (مورد‌شناسی شهر آذرشهر)

مشخّصه‌های اقتصادی، اجتماعی، جمعیّتی و سلامت روانی در کهن‌سالی

(مورد‌شناسی شهر آذرشهر)

علي سيف‌زاده

چكيده

آنچه از ديرباز توجّه جامعه‌شناسان و روان‌شناسان را به خود معطوف ساخته است مقوله‌ي سلامت رواني انسان‌هاست و گذشت قرون و سال‌ها نه تنها از اعتبار و ارزش اين حوزه نكاسته بلكه با توجّه به الزام‌هاي محيطي و فشارهاي مختلف اجتماعي بر اهميّت آن‌ها افزوده شده است. امروزه با توجّه به تغيير الگوهاي مؤثّر بر سلامت و بيماري‌، شناخت عواملي كه بر سلامت رواني سالمندان تأثير مي‌گذارند از اهميّت به سزايي برخوردار است. خلاء مطالعات و تحقيقات در اين زمينه ضرورت انجام تحقيق حاضر را دو چندان مي‌كند. هدف از اين مقاله بررسي تأثير ويژگي‌هاي جمعيّتي و اقتصادي ـ اجتماعي بر سلامت رواني سالمندان شهر آذرشهر است. روش تحقيق پيمايش و تكنيك گردآوري اطّلاعات پرسشنامه است. جمعيّت آماري كليه‌ي افراد 65 ساله و بالاتر شهر آذرشهر است كه با استفاده از روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي (متناسب) نمونه‌اي معادل 312 نفر انتخاب شدند. نتايج نشان مي‌دهد كه مردان از سلامت رواني بيش‌تري نسبت به زنان برخوردارند. سلامت رواني افراد داراي همسر بيش از افرادي است كه همسر خود را از دست داده‌اند. با افزايش سن سلامت سالمندان كاهش مي‌يابد و با افزايش حمايت اجتماعي سلامت رواني آن‌ها افزايش مي‌يابد. بر اساس اين بررسي رابطه‌اي مستقيم بين پايگاه اقتصادي ـ اجتماعي و سلامت رواني وجود دارد.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"،بهار و تابستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۳ و ۶۴، صص ۱۶۲-۱۲۷ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌ي ۵ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=9&mID=1981

سالخوردگي جمعيّت و توسعه 2009

سالخوردگي جمعيّت و توسعه 2009

بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد

فايل داده‌هاي سالخوردگي جمعيّت و توسعه  در سال ۲۰۰۹ منتشر شد. اين فايل داده، دربرگيرنده‌ي به روزترين داده‌هاي جمعيّت‌شناختي، اقتصادي ـ اجتماعي و معرّف‌هاي مشاركت نيروي كار جمعيّت سالخورده در ۲۳۰ كشور دنيا و نيز تفاوت‌هاي شهري ـ روستايي در سالخوردگي جمعيّت است. شاخص‌ها شامل شمار و نسبت جمعيّت ۶۰ ساله يا بالاتر، ۸۰ يا بالاتر، اميد زندگي در سنّ ۶۰ سالگي، درصد افرادي كه هم‌اكنون ازدواج‌كرده هستند، به تنهايي زندگي مي‌كنند و افراد ۶۰ ساله و بالاتر واقع در نيروي كار، نسبت حمايت سالمندان و سنّ قانوني بازنشستگي است. براي دسترسي به فايل داده‌ها در محيط اكسل اينجا كليك كنيد.

داده‌هاي جهاني استفاده از وسايل پيش‌گيري از حاملگي 2009

داده‌هاي جهاني استفاده از وسايل پيش‌گيري از حاملگي 2009

بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد، گروه باروري و تنظيم خانواده

مجموعه‌ي كاملي از آخرين اطّلاعات و داده‌هاي مربوط به شيوع وسايل پيش‌گيري از حاملگي در كشورهاي دنيا از سوي بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. اين داده‌ها در محيط اكسل ۹۷ تا ۲۰۰۳ آماده و ارايه شده و با استفاده از نسخه‌هاي بالاتر اكسل نيز قابل‌خواندن بوده و باز خواهد شد. اين داده‌ها در دو حوزه‌ي وسيع شيوع وسايل پيش‌گيري از حاملگي و نياز برآورده‌نشده براي تنظيم خانواده در دسترس محقّقين و علاقه‌مندان به مطالعه در حوزه‌ي بهداشت باروري و تنظيم خانواده قرار گرفته است. براي دسترسي به صفحه‌ي اصلي اين داده‌ها، اينجا كليك كنيد. پس از واردشدن به صفحه‌ي مورداشاره، داده‌هاي شيوع وسايل پيش‌گيري از حاملگي و نياز برآورده‌نشده براي تنظيم خانواده در هر يك از كشورهاي دنيا به تفكيك در دسترس شما قرار مي‌گيرد.

داده‌هاي جهاني ازدواج 2008

داده‌هاي جهاني ازدواج 2008

بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد، گروه باروري و تنظيم خانواده

آخرين اطّلاعات مربوط به وضعيّت ازدواج و زناشويي و طلاق در كشورهاي دنيا از سوي بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. اين داده‌ها در محيط اكسل ۹۷ تا ۲۰۰۳ آماده و ارايه شده و با استفاده از نسخه‌هاي بالاتر اكسل نيز قابل‌خواندن بوده و باز خواهد شد. اين داده‌ها در سه زمينه‌ي وضعيّت زناشويي، ازدواج و طلاق براي همه‌ي كشورهاي دنيا ارايه شده است. براي دسترسي به صفحه‌ي اصلي اين داده‌ها، اينجا كليك كنيد. پس از واردشدن به صفحه‌ي مورد اشاره، اطّلاعات مربوط به وضعيّت‌هاي زناشويي، ازدواج و طلاق براي هر يك از كشورهاي دنيا به تفكيك در دسترس شما قرار مي‌گيرد.

الگوي باروري جهان 2009

الگوي باروري جهان 2009

                                       بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد                                     

بخش جمعيّت سازمان ملل متّحد آخرين و به روزترين داده‌هاي باروري جهاني را براي سال 2009 منتشر نمود. بر اساس اين داده‌ها انتقال عمده‌اي در باروري جهاني صورت گرفته است، به‌طوري كه ميزان باروري كل از متوسّط ۷/۴ فرزند براي هر مادر در دوره‌ي 1975-1970 به 2/۲ فرزند براي هر مادر در دوره‌‌ي 2010-2005 كاهش يافته است. اين تغيير عمدتاً از سوي كشورهاي درحال‌توسعه (به استثناي كشورهاي كم‌تر توسعه‌يافته) صورت گرفته است. در اين دسته از كشورها ميزان باروري كل با بيش از 50 درصد كاهش از ۶/۵ در دوره‌ي 1975-1970 به ۵/۲ در دوره‌ي 2010-2005 رسيده است. بر اساس اين داده‌ها، كشورهاي كم‌تر توسعه‌يافته كاهش باروري قابل‌توجّهي تجربه نكردند. ميزان باروري كل در اين دسته از كشورها از ۳/۶ فرزند براي هر مادر در دوره‌‌ي 1975-1970 به 4/4 فرزند در دوره‌ي 2010-2005 كاهش يافته است.

ادامه نوشته

كاربرد فرآيند تصادفي نرخ رشد جمعيّت در پيش‌بيني احتمالي جمعيّت

كاربرد فرآيند تصادفي نرخ رشد جمعيّت در پيش‌بيني احتمالي جمعيّت

زهره فلّاح‌محسن‌خاني، محمّدرضا فريدروحاني

چكيده

در پیش‌بینی جمعیّت به روش ریاضی نرخ رشد جمعیّت کمّیتی ثابت و غیرتصادفی فرض می‌شود. در حالت کلّی‌تر می‌توان برای پیش‌بینی جمعیّت از رابطه‌اي استفاده كرد كه در آن مقادير رشد سالانه‌ي جمعيّت كميّت‌هايي متغيّر ولي غيرتصادفي‌اند كه بر اساس رابطه‌ي رياضي بين اين نرخ‌ها مي‌توان تمامي نرخ‌هاي رشد سالانه‌ي جمعيّت را تعيين نمود. در اين مطالعه جمعيّت با نرخ‌هاي رشد تصادفي پيش‌بيني شده است. در اين مقاله، نرخ‌های رشد سالانه‌ی جمعیّت متغیّرهایی تصادفی درنظر گرفته شد‌ه‌اند که بر اساس یک فرایند تصادفی به یکدیگر مرتبط هستند. مهم‌ترین ویژگی این شیوه آن است که می‌توان با لحاظ عامل عدم حتمیّت در پیش‌بینی‌های جمعیّتی، بازه‌های اطمینان تصادفی پیش‌بینی جمعیت را ساخت. با استفاده از این شیوه و داده‌های سرشماری 1375، پیش‌بینی‌های احتمالی جمعیّت کل کشور را تا سال 1385 ارايه شده است. با توجّه به هم‌خوانی برآوردهای حاصل از پیش‌بینی احتمالی جمعیّت با نتایج حاصل از سرشماری 1385 می‌توان این پیش‌بینی جمعیّت را به عنوان یک پیش‌بینی معتبر و مناسب برای سال‌های بین دو سرشماری ارايه کرد.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۵ و ۶۶، صص ۷۷-۶۵ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌ي شماره‌ي ۴ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=11&mID=1981

بررسي برخي عوامل مؤثّر بر گرايش به برنامه‌هاي تنظيم خانواده در بين متأهّلين شهر سردشت

بررسي برخي عوامل مؤثّر بر گرايش به برنامه‌هاي تنظيم خانواده در بين متأهّلين شهر سردشت

حامد عطائي سعيدي

چكيده

در سال‌های پس از انقلاب اسلامی ایران سیاست رسمی دولت مبنی بر کاهش موالید تحت عنوان تنظیم خانواده اتّخاذ شده و اجرای آن به وزارت‌خانه‌های بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، آموزش و پرورش وسازمان‌های ذی‌ربط واگذار گردید. هدف اصلی این تحقیق بررسی عوامل مؤثّر بر گرایش متأهلین شهر سردشت به برنامه‌های تنظیم خانواده است. در این تحقیق نظریات موافقین و مخالفین افزایش جمعیّت و معتقدین به جمعیّت متناسب ذکر گردیده و جهت بررسی حاضر مورد استفاده بوده است. نمونه‌ي مورد بررسی 376 نفر از متأهّلین شهر سردشت می‌باشند که ضمن بررسی، گرایش یا عدم گرایش آنان به برنامه‌های تنظیم خانواده مورد آزمون قرار گرفته است.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۵ و ۶۶، صص ۹۵-۷۹ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌ي شماره‌ي ۵ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=11&mID=1981

نقش جمعيّت در برنامه‌ريزي شهري

نقش جمعيّت در برنامه‌ريزي شهري

اسماعيل دويران

چكيده

جمعیّت در هر کشوری مبنای اساسی هر برنامه‌ریزی است. لذا توجّه به شاخص‌ها و معیارهای جمعیّتی و به کار‌بستن آن‌ها در بُعد اجرایی برنامه‌ریزی‌ها می‌تواند نقش مهمّی در برنامه‌ریزی پایدار داشته باشد. این مقاله قصد آن دارد تا با بررسی جمعیّت و شاخص‌های مهمّی چون تعداد، بُعد خانوار، نسبت سنّی و جنسی و تراکم جمعیّت در شهر زنجان به کاربرد جمعیّت در برنامه‌ریزی شهری بپردازد.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۵ و ۶۶، صص ۴۸-۲۷ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌ي شماره‌ي ۲ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=11&mID=1981

مهاجر سرمايه‌ي انساني، شهروند جهاني

مهاجر سرمايه‌ي انساني، شهروند جهاني

غلام‌حسين بياباني، سيّدكمال هاديان‌فر

چكيده

شاید هیچ مسأله‌ای به اندازه‌ي مسأله‌ي مهاجرت سرمایه‌های انسانی در دهه‌ي حاضر کشورهای مختلف جهان را درگیر خود نکرده باشد. این موضوع از زمانی که سرمایه‌ي انسانی مورد توجّه اقتصاد توسعه‌ي قرار گرفت اهمیّت پیدا کرد، به گونه‌ای که در برخی کشورها مسأله‌‌شناسی مهاجرت سرمایه‌های انسانی مطرح شد. امّا این مسأله اختصاص به کشورهای درحال‌توسعه یا توسعه‌یافته ندارد بلکه اکثر کشورها در خصوص مهاجرت سرمایه‌های انسانی صدمه و زیان می‌بینند، امّا کشورهای کم‌تر‌توسعه‌یافته بیش‌ترین صدمه را خواهند دید، زیرا ما دائم با امواج مهاجران نسل جدید در همه جای این دنیای پهناور روبرو هستیم. ممکن است برخی کشورها با آن مقابله نمایند و نگرانی خود را از این طریق اعلام کنند، ولی جلوی آن را نخواهند گرفت و این موج هم‌چنان ادامه دارد و هیچ راهی وجود ندارد که بتوان جلوی آن را گرفت. بنابراین عدّه‌ای اعتقاد دارند که مسأله‌ي مهاجرت سرمایه‌های انسانی را به مثابه یک پدیده‌ي باید تلقّی نمود برخی هم آن را یک مسأله!

 اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۵ و ۶۶، صص ۶۴-۴۹ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌ي شماره‌ي ۳ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=11&mID=1981

جريان مهاجرت‌هاي داخلي ايران طيّ دهه‌ي 1385-1375

جريان مهاجرت‌هاي داخلي ايران طيّ دهه‌ي 1385-1375

علي قاسمي اردهايي، علي حسيني راد

چكيده

در فاصله‌ي سرشماری‌های 1375 و 1385 مجموعاً 12,148,148 نفر در داخل مرز‌های حکومتی کشور جابجا شده‌اند. از این تعداد، محلّ اقامت قبلی 97 درصد داخل کشور بوده است. از مجموع کسانی که محلّ اقامت خود را در داخل کشور تغییر داده‌اند، 54 درصد از شهر به شهر، 20 درصد از روستا به شهر، 9 درصد از روستا به روستا و 17 درصد از شهر به روستا مهاجر ت کرده‌اند. حدود 41 درصد از مهاجران این دوره در بین استان‌های کشور و 59 درصد در داخل استان‌های محلّ اقامت خود جابجا شده‌اند. در مهاجرت‌های بین‌استانی، بیش‌ترین مهاجرت‌ها (30 درصد) به مقصد استان تهران انجام گرفته و استان‌های خراسان رضوی، اصفهان، گیلان و مازندران د ر مراتب بعدی قرار می‌گیرند. در زمینه‌ي مهاجران خارج شده از استانها، استان تهران با ۲۵/۱۷ درصد در رتبه‌ي نخست قرار دارد و پس از این استان، استان‌های آذربایجان شرقی، خوزستان، خراسان رضوی و اصفهان قرار دارند. در کل، استان تهران با ۲۵/ 5+ بیش‌ترین میزان خالص مهاجرت سالانه را داشته و استان‌های یزد، قم و بوشهر بعد از این استان قرار دارند. استان‌هاي کرمانشاه، همدان، اردبیل، کردستان و لرستان نيز به ترتيب کم‌ترین میزان خالص مهاجرت را دارند.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، پاييز و زمستان ۱۳۸۷، شماره‌ي ۶۵ و ۶۶، صص ۲۶-۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با عنوان مقاله‌ي شماره‌ي ۱ مشخّص شده است داونلود كنيد.

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=11&mID=1981

جایگاه شهرهای کوچک در تعادل‌بخشی توزیع فضایی جمعیّت

جایگاه شهرهای کوچک در تعادل‌بخشی توزیع فضایی جمعیّت

مريم رضايي، مسعود تقوايي

چكيده

از آن جا که در کشورهای در حال‌توسعه‌ای چون ایران، توزیع فضایی جمعیّت و توزیع فضایی کانون‌های شهری در یک چارچوب منظّم و هماهنگ بخشی ـ منطقه‌ای صورت نگرفته، رشد شتابان جمعیّت شهر‌نشین مسايل و مشکلاتی را ایجاد نموده استبا توجّه به این‌که الگوی توزیع جمعیّت رابطه‌ي تنگاتنگی با عملکردهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دارد طبیعی است که به دنبال تمرکز فعّالیت‌ها و سرمایه‌ها در چند شهر بزرگ، حرکت جمعیّت نیز به طرف این نقاط خواهد بود و این مسأله باعث پیدایش خلاء جمعیّتی و کارکردی در سطوح میانی و کوچک کانون‌های شهری خواهد شد و نظام سلسله مراتب کشور را با مشکلاتی روبرو خواهد ساخت. بنابراین، به منظور برقراری تعادل و توازن در این الگوی توزیع جمعیّت، تاکنون استراتژی‌های مختلفی به کار گرفته شده که یکی از این سیاست‌ها، توسعه‌ي شهرهای کوچک است.

هدف تحقیق حاضر بررسی جایگاه شهرهای کوچک در تعادل‌بخشی توزیع فضایی جمعیّت با مطالعه‌ي موردی استان ایلام است. روش تحقیق اسنادی و در تجزیه و تحلیل اطّلاعات از دو مدل ضریب کشش‌پذیری و ضریب آنتروپی استفاده شده است. نتایج و یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که شهرهای کوچک منطقه می‌توانند نقش بسیار مؤثّری در متعادل‌سازی فضایی جمعیّت ایفا نموده، بنابراین باید به این گروه از شهرها توجّه خاصی مبذول داشت.

 اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، بهار و تابستان ۱۳۸۸، شماره‌ي ۶۷ و ۶۸، صص ۱۸-۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل اين مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك و آن‌گاه فايلي را كه با شماره‌ي ۱۸-۱ مشخّص شده است داونلود كنيد.  

http://www.sabteahval.ir/DeskTopModules/Magazines/showMagazine.aspx?id=17&mID=1981