The Journal of Marriage and Family

The Journal of Marriage and Family

 اين مجلّه در شمار نشريه‌‌هاي آي اس آي با عامل تأثير 553/1 مي‌باشد كه از طرف شوراي ملّي روابط خانوادگي (NCFR) منتشر مي‌شود. مجلّه‌ي ازدواج و خانواده در طول بيش‌ از 70 سال كه از زمان انتشار آن مي‌گذرد، به يك مجلّه‌ي پژوهشي پيشرو در زمينه‌ي خانواده تبديل شده است. اين مجلّه نظريه و تحقيقات اصيل، مرور و تفسير نتايج تحقيقات، و مباحث انتقادي مرتبط با جنبه‌هاي ازدواج و ساير اشكال روابط زناشويي و خانواده را منعكس مي‌سازد. ويراستار اين مجلّه ديويد اچ. دمو استاد و رئيس دپارتمان مطالعات خانواده و توسعه‌ي انساني دانشگاه گرينزبرو است. مجلّه‌ي ازدواج و خانواده هر سال پنج بار و در ماه‌هاي فوريه، آوريل، ژوئن، آگوست و اكتبر منتشر مي‌شود. هر شماره به طور متوسّط 284 صفحه وتيراژ آن در مقياس جهاني بيش از 6200 نسخه است. مشاركت‌كنندگان در اين مجلّه شامل طيف وسيعي از صاحاب‌نظران در رشته‌هايي چون انسان‌شناسي، جمعيّت‌شناسي، اقتصاد، تاريخ، روان‌شناسي، جامعه‌شناسي و همين‌طور حوزه‌هاي بين‌رشته‌اي مثل علوم خانواده و توسعه‌ي انساني است. سياست مجلّه انتشار نظريه‌ها و تحقيقات اصلي با استفاده از انواعي از روش‌هاي بازتابي دامنه‌ي كاملي از علوم اجتماعي شامل طرح‌هاي كمّي، كيفي و تركيبي است. بازبين‌هاي يك‌پارچه و هم‌چنين گزارش‌هايي درباره‌ي پيش‌رفت‌هاي آماري و روش‌شناختي نيز در دستور كار اين مجلّه است. هر سال بيش از 700 مقاله به اين مجلّه ارسال مي‌شود و از ميان آن‌ها تقريباً 15 درصد پس از يك يا چندبار ويرايش و بازبيني چاپ مي‌شوند. همه‌ي مقاله‌هاي ارسالي توسّط دو يا بيش از دو نفر متخصّص در حوزه‌ي مربوطه داوري مي‌شود. 80 درصد داوري‌ها در طول 6 تا 8 هفته پس از ارسال مقاله انجام خواهد شد و مقاله‌هايي كه مورد تأييد قرار مي‌گيرند، 5 تا 9 ماه طول مي‌كشد تا چاپ و منتشر شوند. مقاله‌هايي كه در اين مجلّه چاپ و منتشر مي‌شوند، در پايگاه‌هاي داده‌اي مختلف از جمله پايگاه داده‌ي مطالعات خانواده، نمايه‌ي علوم اجتماعي و ... نمايه مي‌شوند.  

شماره‌ي ششم مجلّه‌ي نامه‌ي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران منتشر شد

شماره‌ي ششم مجلّه‌ي نامه‌ي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران منتشر شد

 در اين شماره از مجلّه‌ي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران هفت مقاله در حوزه‌هاي مختلف جمعيّت‌شناسي به چاپ رسيده است. مقاله‌ي اوّل در زمينه‌ي گذار جمعيّت‌شناختي و ارتباط آن با گذار تغذيه‌اي توسّط دكتر محمود قاضي طباطبايي، دكتر نسرين اميدوار و دكتر توكّل آقاياري هير و با استفاده از مدل چند‌سطحي ـ تقاطعي نوشته شده است. دوّمين مقاله از دكتر محمّد ميرزايي و دكتر منصور شريفي به بررسي ارتباط متقابل ميان جمعيّت و محيط زيست پرداخته است. در اين مقاله، تأثير پاره‌اي از متغيّرهاي جمعيّتي بر احساس مطبوعيّت محيطي در شهر تهران به بررسي گذاشته شده است. نقش نمادهاي هندسي و عددي در آرمان‌شهر ايراني عنوان مقاله‌اي است كه توسّط دكتر حسين سلطان‌زاده با روش تاريخي ـ تفسيري و با مطالعه‌ي برخي از متون كهن، تاريخي و ديني و برخي آثار و توصيف‌هاي برجاي مانده از چند شهر باستاني ايران انجام شده است. در مقاله‌ي چهارم به پديده‌ي مهاجرت‌هاي داخلي و بين‌منطقه‌اي در ايران پرداخته شده و تغييرات ساختار مكاني مهاجرت در سه دهه‌ي اخير با معرّفي پنج بُعد اساسي نظام مهاجرت‌هاي داخلي و برخي از شاخص‌هاي مهمّ آن به بررسي گذاشته شده است. اين مقاله توسّط دكتر حسين محموديان و دكتر محمود مشفق نوشته شده است. دكتر حسن سرايي در مقاله‌ي پنجم به بررسي موضوع گذار جمعيّت‌شناختي دوّم و مناسبت آن با وضعيّت ايران با توجّه به تجربه‌ي كشورهاي پيش‌رفته‌ي صنعتي پيشگام در اين مقوله پرداخته است. در دو مقاله‌ي آخر اين شماره از مجلّه‌ي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران پاره‌اي از ابعاد جمعيّت‌شناختي اشتغال به بحث گذاشته شده است. در مقاله‌ي ششم دكتر علي شكوري به بررسي و تبيين عوامل مؤثّر بر اشتغال دوباره‌ي بازنشستگان تأمين اجتماعي پرداخته است. هفتمين مقاله توسّط دكتر يعقوب فروتن و با رهيافتي جمعيّت‌شناختي به بررسي تحوّلات نيم‌قرن اخير اشتغال زنان در ايران و تعيين‌كننده‌هاي آن پرداخته است. در اين مقاله نويسنده هم‌چنين تلاش كرده است تا بر مبناي شواهد به دست آمده از دو بررسي تجربي در ايران و استراليا به مباحث و موضوعات مطرح‌شده در مقاله عينيّت بيش‌تري ببخشد.

The Journal of Family Relations

The Journal of Family Relations

مجلّه‌ي روابط خانوادگي: مجلّه‌ي بين‌رشته‌اي مطالعات كاربردي خانواده را شوراي ملّي روابط خانوادگي منتشر مي‌كند. مجلّه‌اي پژوهشي و كاربردي است كه بر روابط ميان چرخه‌ي زندگي و تحقيق همراه با دلالت‌هايي براي مداخله، آموزش و سياست عمومي تأكيد مي‌كند. مجلّه‌ي روابط خانوادگي مقاله‌هاي كاربردي اصلي، نوآورانه و بين‌رشته‌اي را كه بر روي انواعي از مسايل خانواده و خانواده‌ها تمركز مي‌كنند، منتشر مي‌كند. مخاطبان اين نشريه طيفي از مربيان در محيط‌هاي آكادميك و اجتماع، پژوهشگران با تمركز بر استفاده يا ارزيابي، پزشكان خانواده و متخصّصين سياست خانواده را دربر مي‌گيرد. مقاله‌هاي مناسب براي اين مجلّه شامل تحقيق‌هاي كاربردي مبتني بر مطالعات تجربي، ارزيابي برنامه‌ها و فلسفه‌ي آموزش و عمل است. از زمان انتشار اين مجلّه از سال 1951 تاكنون، نشريه حوزه‌هاي مهمّي براي متخصّصين خانواده را پوشش داده است. تأكيد مجلّه بر تحقيقات خانواده با دلالت‌ها و الزامات مداخله، آموزش و سياست عمومي است و بررسي‌هاي تجربي، مرور ادبيات مربوط به خانواده و تحقيق‌هاي مفهومي را منتشر مي‌كند. بيش از 80 درصد خوانندگان اين نشريه، آن را به عنوان مجلّه‌اي كه نيازهاي‌شان را بهتر از هر مجلّه‌ي كاربردي ديگري پاسخ مي‌دهد، تشخيص داده‌اند. مجلّه‌ي روابط خانوادگي در سال 5 بار در ماه‌هاي فوريه، آوريل، جولاي، اكتبر و دسامبر به طور متوسّط در 120 صفحه و تيراژ 5000 نسخه در مقياس بين‌المللي منتشر مي‌شود. سردبير مجلّه رونالد سبتلي استاد و رئيس دپارتمان مطالعات خانواده و توسعه‌ي انساني دانشگاه كنتيكت است.

سامانه‌ي الكترونيكي اهداف توسعه‌ي هزاره و ICPD

سامانه‌ي الكترونيكي اهداف توسعه‌ي هزاره و ICPD

اخيراً بر روي تارنماي مركز آمار ايران، دو سامانه‌ي جديد با عنوان شاخص‌هاي اهداف توسعه‌ي هزاره‌ي جمهوري اسلامي ايران (1388-1369) و شاخص‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه (ICPD) راه اندازي شده است كه در آن‌ها اطّلاعات ارزشمندي درباره‌ي شاخص‌هاي اهداف توسعه‌ي هزاره در كلْ كشور و نيز استان‌هاي ايران در سال‌هاي 1369 تا 1388 و نيز شاخص‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه در كلّ و استان‌هاي ايران بر حسب جنس و در كلّ جمعيّت در دسترس قرار گرفته است. راه‌اندازي اين سامانه‌ها، امكان بسيار خوبي فراهم ساخته است تا محقّقين و دانشجويان جمعيّت‌شناسي و نيز پژوهشگران علاقه‌مند از ساير رشته‌ها، به اطّلاعات مورد نياز خود در زمينه‌هاي مذكور دسترسي داشته باشند. براي ورود به سامانه‌ي الكترونيكي اهداف توسعه‌ي هزاره و شاخص‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيّت و توسعه (ICPD) به ترتيب اينجا و اينجا كليك كنيد.

اطّلاعيه: نشست ماهانه‌ي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران

جمعيّت­شناسی مسلمانان جهان

 به اطّلاع اعضاي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران و ساير علاقه‌مندان مي‌رساند كه در راستاي برگزاري سلسله نشست‌هاي ماهانه‌ي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران، آقاي دكتر محمّدجلال عبّاسي شوازي در روز شنبه 01/08/1389 ساعت 16 تا 18 به ارايه‌ي سخنراني با موضوع "جمعيّت­شناسی مسلمانان جهان" خواهند پرداخت. مكان برگزاري نشست سالن كنفرانس انجمن جامعه‌شناسي ايران تعيين شده است. از علاقه‌مندان براي شركت در اين نشست دعوت به عمل مي‌آيد.

نتيجه‌ي انتخابات دوّمين دوره‌ي انجمن جمعيّت آسيا اعلام شد

نتيجه‌ي انتخابات دوّمين دوره‌ي انجمن جمعيّت آسيا اعلام شد

 انتخابات دوّمين دوره‌ي انجمن جمعيّت آسيا با هدف تعيين رئيس، نايب رئيس و اعضاي هيأت مديره براي سال‌هاي 2012-2011، به صورت آنلاين و از طريق اينترنت از 15 آگوست تا 16 اكتبر 2010 برگزار شد. در اين انتخابات، از مجموع 818 نفر افراد واجد شرايط رأي‌، 366 نفر معادل 74/44 درصد شركت نمودند. بر اساس اعلام كميته‌ي برگزاري انتخابات و دبيرخانه‌ي انجمن جمعيّت ‌آسيا، پروفسور محمّدجلال عبّاسي شوازي از ايران و پروفسور ترنس هال از استراليا به ترتيب به عنوان رئيس و نايب رئيس انجمن جمعيّت آسيا انتخاب شدند. اين موفّقيت را به آقاي دكتر محمّدجلال عبّاسي شوازي، گروه جمعيّت‌شناسي دانشگاه تهران و اعضاي انجمن جمعيّت‌شناسي ايران تبريك مي‌گوييم.

نتايج طرح آمارگيري نيروي كار (بهار 1389)

نتايج طرح آمارگيري نيروي كار (بهار 1389)

 اشتغال و بيكاري از موضوعات مهم اقتصاد هر كشوري است. افزايش اشتغال و كاهش بيكاري يكي از شاخص‌هاي توسعه‌يافتگي جوامع است. طرح آمارگيري نيروي كار با هدف برآورد شاخص‌هاي نيروي كار به صورت فصلي و سالانه و هم‌چنين تغييرات آن در كلّ كشور و نقاط شهري و روستايي و تغييرات سالانه‌ي آن با روش نمونه‌گيري چرخشي در فصل‌هاي مختلف سال اجرا مي‌شود. اين طرح براي اوّلين بار در سال 1384 اجرا شد و پس از آن در ماه مياني هر فصل اجرا شده است. گزارش پيوست، چكيده‌ي طرح مذكور در سه‌ماهه‌ي اوّل سال 1389 مي‌باشد.

ادامه نوشته

مجلّه‌ي سالمند

مجلّه‌ي سالمند

اين مجلّه داراي رتبه‌ي علمی ـ پژوهشی در ميان نشريات پزشکی كشور است. دوره‌ي انتشار آن فصلنامه و به زبان  فارسی منتشر مي‌شود. صاحب آن امتیاز  دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی است و با مدیر مسئولي دكتر احمد علی اكبری كامرانی و سردبیري دكتر علیرضا كلدی به چاپ مي‌رسد. اعضاي هیئت تحریریه‌ي مجلّه عبارتند از: دكتر سید هادی اخباری، دكتر سید رضا اسحاقی، دكتر احمد علی اكبری كامرانی، دكتر ابوالقاسم امینی، دكتر ابوالقاسم پورضا، دكتر سهیلا خوشبین، دكتر اصغر دادخواه، دكتر رضا سلمان روغنی، دتر هاشم شمشادی، دكتر حسین صافی‌زاده، دكتر شكراله طریقتی، دكتر مجتبی عظیمیان، دكتر فرید فدایی، دكتر مهشید فروغان، دكتر مسعود فاحی خشكتاب، دكتر منوچهر قارونی، دكتر علیرضا كلدی و دكتر غلامرضا میرسپاسی. ویراستار فارسی مجلّه خانم ناهید حاجی رجبعلی، ویراستار انگلیسی دكتر هاشم شمشادی و مدیر اجرایی  بهناز نوعی یگانه مي‌باشند. اين نشريه در تهران چاپ و منتشر مي‌شود. براي آگاهي بيش‌تر درباره‌ي مجلّه و آگاهي از مقاله‌هاي چاپ‌شده در شماره‌هاي مختلف آن، اينجا كليك كنيد. اين نشريه در پايگاه اطّلاعات علمي جهاد دانشگاهي بخش نشريه‌ها و مجلّه‌هاي پزشكي نمايه شده است. براي دسترسي به متن كامل مقاله‌هاي چاپ‌شده در شماره‌هاي مختلف نشريه از سال ۱۳۸۵ به بعد، اينجا كليك كنيد. براي تماس با دفتر مجلّه مي‌توانيد به نشاني تهران، اوین، بلوار دانشجو، خیابان كودكیار، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی مكاتبه و يا از طريق تلفن  [phone] (021) و فاكس  22180077 (021) تماس حاصل نماييد.

خانواده، ازدواج و خويشاوندي در شهرك حاجي قوچان

خانواده، ازدواج و خويشاوندي در شهرك حاجي قوچان

محمّدعلي حجّتي

 اين پايان‌نامه در مقطع كارشناسي ارشد مردم‌شناسي با راهنمايي دكتر محمّدعلي يوسفي‌زاده و مشاوره‌ي دكتر جلال‌الدّين رفيع‌فر در گروه مردم‌شناسي دانشكده‌ي علوم اجتماعي دانشگاه تهران در سال 1375 انجام شده است. تحقيق در سه بخش اصلي خانواده، ازدواج و نظام خويشاوندي صورت گرفته است. در اين بررسي از شيوه‌هاي مختلف تحقيق مردم‌شناسي استفاده شده است. مهم‌ترين روش مطالعه استفاده از فن دودمان‌نامه بوده است. مباني نظري تحقيق مبتني بر روش‌هاي مكتب فونكسيوناليسم ساختي و در چارچوب آن كاركردهاي خانواده بررسي شده است. در زمينه‌ي ازدواج، از مشاهده‌ي مستقيم همراه با مشاركت استفاده شده است. جامعه‌ي آماري يك روستاي تُرك‌زبان در شمال غربي شهرستان قوچان است كه داراي جمعيّتي بالغ بر 426 نفر در قالب 89 خانوار بوده است. نتايج جمعيّت‌شناختي حاصل از اين بررسي گوياي آن است كه بُعد خانوار 7/5 و نسبت جنسي 107 بوده است. 6/95 درصد خانوارها تك‌همسر و تنها در 4/4 درصد خانوارهاي مورد بررسي، چند همسري رايج بوده است. اين بررسي نشان مي‌دهد كه 3/14 درصد ازدواج‌ها با خويشاوندان نزديك، 11 درصد با خويشاوندان دور، و 7/74 درصد با افراد غيرخويشاوند صورت گرفته است.  

بررسي وضعيّت اجتماعي و سلامت سالمندان روستايي با رويکرد طرح توانمند‌سازي روستايي

بررسي وضعيّت اجتماعي و سلامت سالمندان روستايي با رويکرد طرح توانمند‌سازي روستايي

بهزاد ستّاري

چكيده

اين پژوهش در چهارچوب اهداف طرح توانمند‌سازي سالمندان روستايي و به منظور تعيين وضعيّت موجود سلامت سالمندان روستايي (از جمله ميزان شيوع معلوليّت و انواع آن و ميزان شيوع بيماري‌ها و انواع آن در بين سالمندان روستايي) به قصد ارايه‌ي خدمات مختلف پيش‌گيرانه، پزشکي و توانبخشي به آن‌ها اجرا شده است. تعيين وضعيّت اجتماعي سالمندان از ابعاد مختلف و هم‌چنين تعيين نيازمندي‌هاي اساسي سالمندان روستايي جهت ارايه‌ي خدمات مرتبط با آن‌ها از اهداف ديگر اين پژوهش به شمار مي‌روند. در اين پژوهش از روش پژوهشي توصيفي از نوع "مطالعات پيمايشي مقطعي" استفاده شده است. جهت جمع‌آوري اطّلاعات و داده‌ها از دو نوع پرسشنامه استفاده شده است: پرسشنامه‌ي ارزيابي وضعيّت اجتماعي و سلامت سالمندان و پرسشنامه‌ي نياز‌سنجي سالمندان. اين طرح در بخش کورائيم شهرستان نير از استان اردبيل اجرا شده است. اين بخش داراي 34 روستا و 14383 نفر جمعيّت و 491 نفر جمعيّت بالاي 60 سال مي‌باشد. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از روش‌هاي آمار توصيفي (فراواني و درصد) با استفاده از نرم افزار SPSS اقدام شده است. بر اساس نتايج به دست آمده، نسبت سالمندي در شهرستان مذکور ۴۱/۳درصد برآورد گرديد. ۸/۲۸ درصد از سالمندان همسران خود را از دست داده‌اند و ۱/۷۰ درصد آن‌ها متأهّل هستند. ۳/۱۴ درصد از آن‌ها توانايي انجام امور شخصي خود را ندارند. ۶/۸ درصد از آن‌ها به تنهايي زندگي مي‌کنند. ۴/۸ درصد از آن‌ها تحت پوشش نهادهاي حمايتي هستند. ۴/۸ درصد از آن‌ها دچار انواع مختلف معلوليّت هستند، بيش‌ترين ميزان شيوع معلوليّت مربوط به معلوليّت شنوايي با ۷/۳ درصد است. ۵/۵۰ درصد از آن‌ها داراي انواع مختلف بيماري هستند. بيماري‌هاي قلبي و فشار خون با شيوع ۳/۲۵ درصد شايع‌ترين نوع بيماري در بين سالمندان است. 20 درصد از سالمندان، نيازمند تغذيه، پوشاک و مسکن، 19 درصد نيازمند خدمات پزشکي و بهداشتي، 10 درصد نيازمند خدمات توانبخشي، 41 درصد نيازمند برنامه‌هاي اوقات فراغت و 10 درصد نيازمند تکريم و ارزش‌گذاري اجتماعي هستند. اين مقاله در نشريه‌ي "سالمند"، شماره‌ي ۲، پاييز ۱۳۸۵، صص ۱۳۹-۱۳۲ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.

گزارش وقايع حياتي ثبت‌شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389

گزارش وقايع حياتي ثبت‌شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389

سازمان ثبت احوال كشور گزارش وقايع حياتي ثبت شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1388 را منتشر نمود. بر پايه‌ي اين گزارش، در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 تعداد 104505 واقعه‌ي فوت به ثبت رسیده که نسبت به مدّت مشابه سال قبل 8/7 درصد افزایش داشته است. تعداد ولادت ثبت‌شده‌ي شهری در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 برابر با 229373 رویداد و تعداد ولادت روستایی آن برابر با 98791 رویداد می‌باشد. نسبت جنسی حاصل از ثبت ولادت در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 برابر با 1/105 است که همین شاخص در مدّت مشابه سال قبل 4/105 حاصل شده است. بیشترین موالید ثبت‌شده در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 مربوط به مادران 29-25 ساله و برابر با 105169 رویداد می‌باشد که حدود 32 درصد از کلّ ولادت‌های ثبت‌شده بوده است. بر اساس اين گزارش، در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 تعداد 104505 واقعه‌ي فوت به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 7.8 درصد افزایش داشته است. تعداد فوت ثبت‌شده شهری درسه ماهه‌ي اوّل سال 1389 برابر با 68096 و تعداد فوت روستایی آن برابر با 36409 رویداد می‌باشد. نسبت جنسي افراد متوفّي 117 بوده است که همین نسبت در مدّت مشابه سال قبل 4/123 گزارش شده است. در سه ماهه‌ي اوّل سال 1389 تعداد  257718 واقعه‌ي ازدواج به ثبت رسیده است که نسبت به مدّت مشابه سال قبل حدود 5/5 درصد افزایش داشته است.

مجلّه‌ي مهاجرت بين‌المللي

مجلّه‌ي مهاجرت بين‌المللي

مهاجرت بين‌المللي يك مجلّه‌ي با جهت‌گيري سياستي درباره‌ي مسايل و موضوعات مهاجرت آن‌گونه كه از سوي جمعيّت‌شناسان، جامعه‌شناسان، اقتصاددان‌ها، دانشمندان علوم سياسي و ساير دانشمندان اجتماعي از همه‌ي مناطق و بخش‌هاي دنيا تجزيه و تحليل مي‌شود است. اين مجلّه همه‌ي حوزه‌ي سياست‌گزاري مرتبط با مهاجرت بين‌المللي را پوشش مي‌دهد، و نه تنها به وسعت عنوان‌هاي بازتابي از نگراني‌هاي سياستي توجّه مي‌كند، بلكه هم‌چنين به پوشش همه‌ي مناطق دنيا و سياست‌هاي مقايسه‌اي و تطبيقي توجّه دارد. اين مجلّه در زمره‌ي مجلّه‌هاي آي اس آي جمعيّت‌شناسي با ضريب تأثير ۴۱۹/۰ مي‌باشد. ويراستار اين مجلّه اليزابت ام گودزياك از دانشگاه جرج تاون است. شماره‌هاي مختلف اين مجلّه‌ي جمعيّتي از زمان انتشار آن از سال 1961 تا سال 2010 به صورت آنلاين در دسترس قرار گرفته است. براي اطّلاع از عنوان مقاله‌هاي چاپ‌شده در شماره‌ي مختلف اين مجلّه و استفاده از آن‌ها، اينجا كليك كنيد. در سايت فوق هم‌چنين اين امكان فراهم شده است تا به جستجوي موضوعي مقاله‌هاي چاپ‌شده در اين مجلّه بپردازيد. براي اين منظور، وقتي وارد سايت مذكور شديد، در گوشه‌ي بالاي سمت راست از طريق منوي جستجو مي‌توانيد مقاله‌هاي مورد نظرتان را در اين مجلّه جستجو و آن را داونلود كنيد.

مروري بر مکانيسم‌ها و تئوري‌هاي پيري

مروري بر مکانيسم‌ها و تئوري‌هاي پيري

غلام‌رضا آذري

چكيده

عوامل متعدّدي مشوّق مطالعات مربوط به طول عمر و افزايش حدّاکثر طول عمر و افزايش درصد سالمندان جوامع و افزايش درصد بودجه‌ي جوامع که صرف سالمندان مي‌شود از آن جمله‌اند. ديدگاه‌هاي اخير نسبت به مکانيسم‌هاي پيري حاکي از فرايندهاي بسيار پيچيده و چند عاملي مي‌باشد که برخلاف ديدگاه‌هاي اوّليه است که بر علّت مشخّص مانند اثر يک ژن يا يا از بين‌رفتن يک عامل کليدي تأکيد مي‌کردند. اين مرور مختصر سعي دارد مکانيسم‌هاي پيري را در سطوح ملکولي سلولي و سيستميک بررسي نمايد و هم‌چنين جنبه‌هاي مختلف تأثير متقابل ژنتيک و محيط را مدّ نظر داشته باشد. تئوري‌هاي تکاملي پيري را نتيجه‌ي کاهش نيروي انتخاب طبيعي مي‌دانند و در مقابل تئوري‌هاي مولکولي بر تنظيم ژنتيکي پيري تأکيد دارند و سالمندي را نتيجه‌ي تغييرات در ژن مي‌دانند. تئوري‌هاي سلولي نيز وجود دارند که مشهورترين آن‌ها تئوري تلومر است و پيري حاصله از استرس نيز در اين گروه قرار دارد. تئوري‌هاي سيستميک قرار دارند که شامل دو گروه اصلي نورواندوکرين و ايمونولوژيک مي‌باشد. اين مقاله در نشريه‌ي "سالمند"، شماره‌ي ۱، پاييز ۱۳۸۵، صص ۶۸-۵۶ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.

بررسي وضعيّت سلامت سالمندان در شهرستان کاشان

بررسي وضعيّت سلامت سالمندان در شهرستان کاشان

محمّدتقي جغتايي، وحيد نجاتي

چكيده

جهت دست‌يابي به سلامت سالمندان و پيشگيري از بروز و ابتلاي آنان به بيماري‌هاي مزمن و کاهش شيوع بيماري‌هاي ويژه در آنان اوّلين گام شناسايي وضعيّت سلامت آنان است. هدف از اين مطالعه تعيين وضعيّت سلامت سالمندان شهرستان کاشان مشتمل بر وضعيّت سلامت رواني، وضعيّت سلامت شناختي، وضعيّت تعادل و راه رفتن، وضعيّت تغذيه و وضعيّت خطر ابتلا به زخم بستر به منظور هدف کاربردي پيشگيري در جامعه و تعيين نيازهاي بهداشتي و درماني سالمندان گروه بوده است. پژوهش حاضر يک تحقيق توصيفي مقطعي مي‌باشد. جامعه‌ي پژوهش مشتمل بر کليه‌ي افراد 55 سال و بالاتر موجود در خانواده‌هايي که در سال 1383 در شهرستان کاشان زندگي مي‌کنند، مي‌باشد. روش نمونه‌گيري تصادفي ساده بود. براي جمع‌آوري اطّلاعات از پرسش‌نامه استفاده شد که مستقيماً با مراجعه‌ي پرسشگر به سالمند نسبت به تکميل آن اقدام گرديد. يافته‌ها نشان داد که (۷/۴۱ درصد) بيماري‌هاي عضلاني اسکلتي و قلبي عروقي شايع‌ترين مشکل سالمندان مي‌باشد. بر اساس يافته‌ها، ۳/۶۸ درصد از سالمندان شهرستان کاشان در معرض خطر ابتلا به سوء تغذيه، 30 درصد تغذيه‌ي طبيعي و  ۸/۵ درصد مبتلا به سوء تغذيه مي‌باشند. هم‌چنين ۲/۳۴ درصد جمعيّت مورد بررسي، افسردگي شديد و ۱/۴۴ درصد افسردگي متوسّط داشته و ۷/۲۱ درصد افسردگي نداشتند. بر اساس يافته‌ها، 5 درصد از سالمندان مورد بررسي، اختلال شناختي شديد، ۵/۴۷ درصد اختلال شناختي متوسّط، 30 درصد اختلال شناختي خفيف داشته و ۵/۱۷ درصد اختلال شناختي نداشتند. انجام فعاليت‌هاي روزانه در ۷/۸۱ درصد از سالمندان خوب (کاملاً مستقل)، ۳/۱۳ درصد متوسّط (نيازمند به کمک) و 5 درصد کاملاً غيرمستقل و براي انجام کارهاي روزانه به ديگران وابسته هستند و نهايتاً بر اساس نتايج ۳/۳ درصد از افراد در معرض خطر ابتلا به زخم بستر بودند. از آنجايي که بسياري از بيماري‌هاي دوران سالمندي به راحتي قابل پيشگيري و کنترل است، لذا توصيه مي‌گردد جمعيّت شهرستان در مورد پيشگيري، آزموش‌هاي لازم را دريافت دارند. موضوعات و اولويّت‌هاي پيشنهادي آموزشي با توجّه به نتايج تحقيق عبارت‌اند از: نحوه‌ي پيشگيري از ابتلا به بيماري‌هاي عضلاني استخواني، قلبي ـ عروقي، زخم بستر و آموزش‌هاي لازم در مورد تغذيه و سبک صحيح زندگي مي‌باشد که مي‌تواند به صورت کارگاه‌هاي آموزشي، بولتن و پمفلت آموزشي جامعه‌ي هدف را مورد خطاب قرار دهد. اين مقاله در نشريه‌ي "سالمند"، شماره‌ي ۱، پاييز ۱۳۸۵، صص ۱۰-۳ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.

ازدواج و عدم توازن در تعداد دو جنس: مضيقه‌ي ازدواج در ايران (1375-1345)

ازدواج و عدم توازن در تعداد دو جنس: مضيقه‌ي ازدواج در ايران (1375-1345)

ناهيد درودي آهي

 اين پايان‌نامه در مقطع كارشناسي ارشد جمعيّت‌شناسي و با راهنمايي دكتر حسن سرايي و مشاوره‌ي دكتر محمّد ميرزايي در گروه جمعيّت‌شناسي دانشكده‌ي علوم اجتماعي دانشگاه تهران در سال 1380 انجام شده است. تحقيق حاضر به شيوه‌ي اكتشافي در پي بررسي ميزان و چگونگي پيدايش اين دو پديده در ايران است. براي اين منظور، محقّق تلاش كرده است تا ابتدا با استفاده از روش اسنادي داده‌هاي وضعيّت زناشويي را در چهار سرشماري 1345 تا 1375 بر حسب جنس بررسي كند و با تشكيل جدول‌هاي زناشويي به تفكيك جنس و در سه مقطع 1355، 1365 و 1375 طيف وسيعي از اميد زندگي همراه با تجرّد را در سنين مختلف و تحوّلات آن‌ها را در طول زمان بررسي كند.

ادامه نوشته

سياست‌هاي اجتماعي براي سالمندان در ژاپن و سوئد و الگوي مناسب براي سالمندان ايران

سياست‌هاي اجتماعي براي سالمندان در ژاپن و سوئد و الگوي مناسب براي سالمندان ايران

عزّت‌اللّه سام‌آرام، مهرناز امين‌آقايي

چكيده

سالمندي جمعيّت، هم‌اکنون در کشورهاي توسعه‌يافته پديده‌ي جديدي نيست ولي کشورهاي در‌حال‌توسعه و از جمله ايران، از هم‌اکنون بايد براي رفاه سالمندان آينده‌ي خود، چاره‌اي بينديشند. بر اثر تحليل‌رفتن قواي جسماني و ذهني سالخوردگان، تنوّع و کثرت مسايل در آن‌ها، امري کاملاً طبيعي به نظر مي‌رسد. از اينرو، شايد هيچ دوره‌اي از زندگي مانند سالخوردگي پُر مسأله و نگران‌کننده نباشد. به همين دليل، سالخوردگان براي سالم زيستن، به دريافت حمايت‌هاي خاص که از سياست‌هاي اجتماعي هدفمند سرچشمه بگيرد، نياز دارند. در اين مقاله سعي مي‌شود تا با بيان نمونه‌هايي از تجربيات دو کشور ژاپن و سوئد در زمينه‌ي رفاه سالمندان، الگوي مناسبي براي سالمندان در ايران ارايه شود. يکي از مشابهت‌هاي قابل‌توجّه در دو کشور ژاپن و ايران، ادامه‌ي حفظ سنّت‌ها در فرايند توسعه‌ي صنعتي است که در کشور ژاپن به خوبي انجام شد و هنوز هم اين ويژگي در اين کشور صنعتي توسعه‌يافته قابل مشاهده است. در ايران نيز، توسعه‌ي صنعتي هنوز در کنار فرهنگ سنّتي در حال حرکت است. سياست‌هاي جديد کشور ژاپن مي‌تواند در سياست‌گذاري براي سالمندان در ايران بسترهاي موجود اقتصادي و فرهنگي در جامعه، خانواده و ساير نهادهاي اجتماعي را بکار بگيرد و برنامه‌هاي حمايتي فراگير را به اکثريّت سالمندان ارايه نمايد. يکي از اصول مهم سياست‌هاي سوئد در قبال سالمندان، تأکيد بر نگهداري سالمندان در منزل تا حدّ ممکن است. حتّي زماني که آن‌ها نياز به مراقبت‌هاي بهداشتي گسترده دارند. پيشنهاد مشخّص اين مقاله اين است که فراگير‌شدن بيمه‌هاي اجتماعي و بازنشستگي براي کليه‌ي افراد 60 سال به بالاي کشور، اعم از زنان و مردان مي‌تواند يکي از بسترهاي مناسب براي حمايت از سالمندان را فراهم نمايد. در اين سياست، منبع عظيم خانواده و قدرت فراگير ساير نهادهاي سنّتي که عمدتاً غير‌دولتي هم هستند، مي‌توانند امکانات بسيار وسيعي را فراهم نمايند. مهم‌ترين دليل ارايه‌ي اين سياست‌ها در ايران، محدوديّت‌هاي امکانات در حمايت از سالمندان است. اگر سياست‌هاي مربوط به سالمندان بخواهد دنباله‌رو سياست‌هاي قديمي جهان غرب باشد، نتيجه‌ي آن ارايه‌ي برخي خدمات نمايشي به تعداد محدودي از سالمندان آن هم در شهرها است. در حالي‌که توجّه به استفاده از تجارب کشورهاي توسعه‌يافته مانند سوئد و ژاپن مي‌تواند به پژوهشگران و برنامه‌ريزان ايراني کمک کند تا در انجام تحقيقات خودشان در زمينه‌ي سالمندان، شاخص‌هاي عيني و موجود در کشورهايي با نرخ سالمندي را مورد استفاده قرار دهند. اين مقاله در نشريه‌ي "سالمند"، شماره‌ي ۲، زمستان ۱۳۸۵، صص ۱۰۰-۸۸ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.

اقتصاد بهداشت و سالمندان

اقتصاد بهداشت و سالمندان

ابولقاسم پوررضا، رقيه خبيري نعمتي

چكيده

در اين مقاله، سالمندي در ابعاد مختلف آن مورد بحث قرار مي‌گيرد، تعريف ويژگي‌هاي زندگي سالمندي به لحاظ فردي و اجتماعي و تحوّلات ناظر به سالمندي در رابطه با نگرش به آن و عناصر اصلي تعيين‌کننده‌ي آن توضيح داده و تبيين مي‌شود. بيماري و بار بيماري دوران سالمندي به عنوان يک موضوع محوري در عرصه‌ي اقتصاد سلامت و سالمندان مورد تأکيد قرار مي‌گيرد. هم‌چنين عوامل مؤثّر در رشد سالمندي و سياست‌گزاري‌هاي ناظر بر آن و مسؤليّت سياست‌گزاران در اين خصوص تحليل مي‌شود. در مجموع و در نهايت، تلاش بر اين خواهد بود که سالمندي، ناتواني و هزينه‌هاي مراقبت‌هاي طولاني مدّت در جدول مسايل و پديده‌هاي اجتماعي از جمله کيفيّت ارتباط متقابل بين سالمندان و جامعه و نگرش به سالمندي و عواقب آن و هم‌چنين تضاد نسل‌ها مورد توجّه و بحث قرار گيرد. گفتني است سازمان جهاني بهداشت در آوريل 1995 برنامه‌اي را در زمينه‌ي سالمندي و سلامت راه‌اندازي کرد و در آن بيش از سالمندي بر سالم پير‌شدن تأکيد نمود. اجزاي کليدي برنامه شامل: فراهم‌کردن و تقويّت اطّلاعات پايه، نشر و تبادل اطّلاعات، حمايت، طرّاحي و سازمان‌دهي برنامه‌هاي جامعه‌نگر، پژوهش، آموزش و توسعه‌ي سياست‌ها و خطّ‌مشي‌ها بود و هدف غايي تمام اين برنامه‌ها پيشبرد سلامت عمومي و ارتقاي کيفيّت زندگي، به ويژه در سالمندي مي‌باشد که تا حدودي چارچوب مقاله‌ي حاضر از آن متأثر است. ما نياز به بازبيني جامعي از نگرش موجود به سالمندي، بهداشت سالمندان و نقش آنان در خانواده و جامعه داريم. اميد است که اين بازبيني موفّق به تغيير نگرش‌هاي غلط در مورد سالمندان شود. هم‌چنين از اين طريق بايد سالمندان موفّق به ادامه‌ي زندگي پر بار، آگاه از جايگاه و نقش با اهميّت خود در جامعه شوند. ارايه‌ي نقطه نظراتي از بزرگان عالم انديشه و ادبيات مکتوب ملّي و بين‌المللي البتّه به تبيين ابعاد سالمندي و روشن‌تر‌نمودن نقاط تاريک آن در اين خصوص به ما کمک خواهد کرد. در مجموع، با نگرش جامع به مسأله ي سالمندي و سالمندان، انتظار مي‌رود که ارايه‌ي تصويري نسبتاً جامع از وضعيّت موجود، جستجو براي کشف خلاءهاي موجود در عرصه‌هاي شناخت و ارايه‌ي خدمات براي بخش وسيعي از جمعيّت رو به رشد سالمندي ميّسر و مقدور گردد. اين مقاله در نشريه‌ي "سالمند"، شماره‌ي ۲، پاييز ۱۳۸۵، صص ۸۷-۸۰ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.

بررسي روند تحوّلات سنّ ازدواج و عوامل اجتماعي ـ جمعيّتي مؤثّر بر آن طيّ سال‌هاي 1375-1355

بررسي روند تحوّلات سنّ ازدواج و عوامل اجتماعي ـ جمعيّتي مؤثّر بر آن طيّ سال‌هاي 1375-1355

پروانه آستين‌فشان

 اين پايان‌نامه در مقطع كارشناسي ارشد جمعيّت‌شناسي با راهنمايي دكتر محمّدجلال عبّاسي شوازي و مشاوره‌ي دكتر محمّد ميرزايي و دكتر محمود قاضي طباطبايي در گروه جمعيّت‌شناسي دانشكده‌ي علوم اجتماعي دانشگاه تهران در سال 1380 به انجام  رسيده است. هدف اصلي تحقيق، بررسي اجمالي روند تحوّلات ازدواج در ايران و تعيين‌كننده‌هاي اجتماعي ـ جمعيّتي آن در طول  دوره‌ي 1355 تا 1375 مي‌باشد. روش تحقيق اسنادي و داده‌هاي آن از نشريه‌هاي سرشماري مركز آمار ايران طيّ دو دهه‌ي 1365-1355 و 1375-1365 به دست آمده است. نتايج حاكي از آن است كه متغيّرهاي مورد بررسي حدّاكثر 50 درصد تغييرات ميانگين سنّ ازدواج را تبيين مي‌كنند. مقايسه‌ي مناطق شهري و روستايي نشانگر مشابهت نسبي در شاخص‌هاي مورد بررسي به ويژه ميانگين سنّ ازدواج است. بر اساس نتايج به دست آمده، ميزان باسوادي و به‌ويژه تحصيلات عالي، يكي از مهم‌ترين عوامل مؤثّر در تأخير سنّ ازدواج است.

منبع: عبّاسي شوازي 1383: ۲۶.

پيام دبير كلّ سازمان ملل متّحد به مناسبت روز جهاني سالمند

پيام دبير كلّ سازمان ملل متّحد به مناسبت روز جهاني سالمند:

دولت‌ها تلاش‌هاي بيش‌تري براي پاسخ‌گويي به نيازهاي سالمندان صورت دهند

به گزارش ايسنا، در پيام بان كي مون آمده است: اين روز يادآور بيستمين سالگرد روز جهاني افراد "سالمند" است. سالمندان در تمامي جوامع به عنوان سرپرستان، مراقبان و داوطلبان، نقشي ارزشمند بر عهده دارند، امّا در عين حال در برابر تبعيض، سوء استفاده، عدم توجّه و خشونت آسيب‌پذيرند. سازمان ملل متّحد مدّت‌ها براي حقوق و بهزيستي افراد سالمند و شنيده‌شدن صداي آنان كوشيده است. در مناسبت امسال، براي دستاوردهاي دشوار كسب‌شده به ويژه‌ آن‌هايي جشن مي‌گيريم كه به آرمان‌هاي توسعه‌ي هزاره مرتبط‌اند. سالمندان در بسياري از كشورها از كاهش نرخ گرسنگي و فقر، بهبود سترسي به دارو و خدمات بهداشتي و آموزش مناسب‌تر و فرصت‌هاي شغلي سود برده‌اند، امّا پيشرفت در تمامي آرمان‌هاي توسعه‌ي هزاره در سطح تمامي كشورها و مناطق هم‌گون نبوده است.

ادامه نوشته

تحليل دموگرافيك وضعيّت زناشويي

تحليل دموگرافيك وضعيّت زناشويي

زهرا المطهّري

 اين پايان‌نامه با راهنمايي دكتر محمّد ميرزايي و مشاوره‌ي دكتر شهلا كاظمي‌پور در مقطع كارشناسي ارشد جمعيّت‌شناسي در سال 1375 در گروه جمعيّت‌شناسي دانشكده‌ي علوم اجتماعي دانشگاه تهران به انجام رسيده است. بررسي حاضر تحقيقي است پهنانگر و طولي كه وسعتي برابر با جمعيّت كلّ كشور در سال‌هاي 1335 تا 1370 دارد. روش تحقيق اسنادي و مبناي اصلي مطالعات محقّق نشريه‌هاي سرشماري عمومي نفوس و مسكن كلّ كشور در سال‌هاي 1335 تا 1365 و آمارگيري جاري جمعيّت 1370 مي‌باشد. علاوه بر اين‌ها، از سال‌نامه‌هاي آماري و آمارهاي سازمان ثبت احوال نيز استفاده شده است. هدف اصلي محقّق ترسيم وضعيّت زناشويي در ايران به تفكيك مناطق شهري و روستايي و در بين دو  جنس و تحليل روند تغييرات آن در طول 35 سال گذشته است. نتايج نشان مي‌دهد كه شمار و نسبت ازدواج‌كرده‌ها در گروه‌هاي سنّي اوّليه‌ي ازدواج در طول سال‌هاي مورد بررسي كاهش يافته است. نرخ خام ازدواج در كشور به دلايلي چون عدم تأخير يا عدم ثبت ازدواج‌هاي شرعي و ازدواج‌هاي دوّم و بيش‌تر، پايين‌تر از بسياري از كشورهاست. شاخص عموميّت ازدواج در طول سال‌هاي مورد بررسي تقريباً ثابت بوده و از شاخص تجرّد قطعي و آستانه‌ي تجرّد، كاهش نسبت مجرّدين قطعي در مردان تا سال 1365 و افزايش دوباره‌ي آن در سال 1370 استنباط مي‌شود. زنان شهري وضعيّتي تقريباً ثابت و زنان روستايي با افزايش ميزان تجرّد روبرو بوده‌اند. علاوه بر اين‌ها، آستانه‌ي تجرّد و سنّ متوسط ازدواج زنان روستايي كشور افزايش يافته است.

منبع: عبّاسي شوازي 1383: ۲۵.