سياست باروري و تنظيم خانواده در كشورهاي عربي

سياست باروري و تنظيم خانواده در كشورهاي عربي

احمد فاعور

مترجم: محمود كتابي

چكيده

تعداد فزاينده‌اي از كشورهاي عربي در حال تدارك برنامه‌هاي تنظيم خانواده‌اند تا نرخ بالاي باروري جمعيّت خود را پايين آورند. در اين مقاله برداشت كشورهاي عربي از چگونگي باروري كشورهاي خود، تمايلآن‌ها به مداخله در جهت كاهش يا افزايش نرخ رشد جمعيّت و اقداماتي كه به منظور اثرگذاري بر سطح باروري انجام داده‌اند، برنامه‌هاي تنظيم خانواده و ميزان دسترسي به روش‌هاي تنظيم باروري بررسي خواهد شد. هم زماني تلاش‌هاي برنامه‌ي تنظيم خانواده با بهبود شرايط اقتصادي ـ اجتماعي كشورها به دگرگوني در ميزان شيوع وسايل پيش‌گيري از حاملگي در ۱۱ كشور منجر شده است. زمينه‌ي اقتصادي ـ اجتماعي و سياسي از عواملي است كه در تعيين سياست‌هاي باروري كشورهاي عربي از اهميّت اساسي برخوردار است.

اين مقاله در مجلّه‌ي "دانشكده‌ي ادبيات دانشگاه اصفهان"، ۱۲۵-۱۰۳ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/abortion%202.pdf

سالمند کیست و سالمندی چیست؟ ترکیب جمعیّتی ایران چگونه است؟

سالمند کیست و سالمندی چیست؟ ترکیب جمعیّتی ایران چگونه است؟

چكيده

سازمان بهداشت جهانی جمعيّت سالمند را به سه گروه سالمند جوان ( ۷۴-۶۰ سال)، سالمند ( ۹۰ – ۷۴ سال) و سالمند پیر ( ۹۰ سال به بالا) دسته بندي مي‌كند. در آغاز قرن ۲۱ قرار داریم، قرنی که امید زندگی برای جهانیان از مرز ۶۶ سال گذشته است. سالخوردگی جمعیت عبارتست از مرحله‌ای که طیّ آن افراد سالمند نسبت بیش‌تری از کلّ جمعیّت را به خود اختصاص می‌دهد‌. با کاهش میزان باروری کل از یک سو و کاهش میزان مرگ‌ومير و افزایش امید زندگی از سوی دیگر، ساختار سنّی جمعیّت از گروه‌های سنّی جوان‌تر به پیرتر تغییر می‌یابد.

ادامه نوشته

آمارهاي بهداشتي ايران طيّ سال 1385

آمارهاي بهداشتي ايران طيّ سال‌هاي ۱۳۸۳، ۱۳۸۴ و 1385

جهت دانلود آمارهاي بهداشتي ایران به تفکیک استان‌های مختلف در سال‌هاي ۱۳۸۳، ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵ بر روی لینک‌های زیر کلیک کنید:

آمارهاي بهداشتي ۱۳۸۵:

http://www.pezeshk.us/cms/wp-content/uploads/2008/08/amar-85.xls

آمارهاي بهداشتي ۱۳۸۴:

http://www.pezeshk.us/cms/wp-content/uploads/2008/08/amar-84.xls

آمارهاي بهداشتي ۱۳۸۳:

http://www.pezeshk.us/cms/wp-content/uploads/2008/08/amar-83.xls

رشد جمعيّت و مشكلات ناشي از آن

رشد جمعيّت و مشكلات ناشي از آن

چكيده

سهم کشورهای در حال توسعه از مجموع رشد جهانی ، رقمی قابل ملاحظه را تشکیل می دهد . در حال حاضر نیمی از رشد جمعیت جهان مربوط به فقط ۶ کشور هند ، چین ، پاکستان ، نیجریه ، بنگلادش و اندونزی است . بر اساس آخرین آمارهای موجود ۹/۴ میلیارد نفر ( ۳/۸۰  درصد ) از مردم جهان در مناطق در حال توسعه زندگی می کنند و حال آنکه سهم کشورهای توسعه یافته از کل جمعیت جهان ۲/۱  میلیارد نفر است.

بطور کلی، در حالیکه روند صعودی رشد جمعیت در کشورهای در حال توسعه صورت گیرد ، در مناطق توسعه یافته تر این روند بطئی شده و حتی در برخی ممالک رشد منفی وجود دارد . علیرغم کاهش نرخ باروری در جهان و این واقعیت که در طی دوره ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰  نرخ کلی باروری کمتر از میزان جانشینی بوده است ، جمعیت جهان در سالهای آینده همچنان روند صعودی را خواهد داشت و ارقام مطلق جمعیت ، بویژه در مناطق در حال توسعه رشد چشم‌گیری خواهد داشت که این امر ناشی از بزرگی جمعیت پایه و رشد فزاینده تعداد جوانان می‌باشد.

ادامه نوشته

جهنّمِ جمعيّتي در راه است

جهنّمِ جمعيّتي در راه است

عبّاس ثابتي راد

چكيده

كلان‌شهرها در رقابتي ناخواسته هر روز بزرگ‌تر و پرجمعيّت‌تر مي‌شوند. شهرهاي جهان ديگر شكوه تمدّن نوين را ندارند. حاشيه‌نشيني، تراكم جمعيّت، نبود امكانات، توسعه‌ي نامتوازن و بحران‌هاي زيست‌محيطي از آنان كابوس‌هايي ساخته است كه امروزه بسياري از نظريه‌پردازان به شهرها لقب جزيره‌هاي انساني سياه داده‌اند. نگراني‌هاي عمده در مورد رشد شهرنشيني در كشورهاي در حال پيشرفت است؛ شهرهايي در كشورهاي چين، هند، نيجريه، بنگلادش و پاكستان.

هر چند شهر لاگوس در نيجريه به‌عنوان نمونه‌اي عيني از رشد نامتوازن و بي‌مهار شهرنشيني در جهان بي‌بديل است و زندگي بيش از 12 ميليون نفر در حال حاضر در آن از اين شهر يك كابوس جمعيّتي ساخته است، امّا بسياري ديگر از شهرهاي جهان نيز گويا با اين شهر به رقابت برخاسته‌اند و هم‌اكنون در رشدي بي‌مهار به سوي آينده‌اي مبهم خيز برداشته‌اند؛ شهرهايي كه سعي مي‌كنند با برنامه‌ريزي‌هاي مختلف در برابر بحران جمعيّتي ايستادگي كنند و با فراهم آوردن امكانات مناسب براي شهروندان از آينده محتومي كه در انتظارشان است رهايي يابند. 

اين مقاله از سايت http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=87549 اقتباس شده است.

ادامه نوشته

جمعيّت، محيط زيست و منابع طبيعي (2)

جمعيّت، محيط زيست و منابع طبيعي (2)

حاتم حسيني

مقدّمه

در بخش اوّل اين مقاله، ضمن اشاره به سابقه‌ي طرح انديشه‌هاي مرتبط با جمعيّت، محيط‌زيست و منابع طبيعي، به بررسي سير تكاملي اين موضوع در نيمه‌ي دوّم قرن بيستم پرداختم و به دنبال آن رهيافت‌هاي نظري مطرح در خصوص رابطه‌ي جمعيّت، محيط زيست و منابع را تحت عنوان رويكردهاي تبييني معرّفي نمودم. در قسمت دوّم اين مقاله، به معرّفي مدلي مي‌پردازم كه جوليا داونزو (۲۰۰۱) بر اساس چارچوب مفهومي مك‌كلار و همكارانش براي بررسي رابطه‌ي متقابل ميان جمعيّت، محيط‌زيست و منابع ارايه كرده‌ است.

ادامه نوشته

جمعيت، محيط زيست و منابع طبيعي (1)

جمعيت، محيط زيست و منابع طبيعي (۱)

حاتم حسيني

 مقدمه

افزايش شمار جمعيت جهان، در يك مدت زمان كوتاه، بيانگر آن است كه ميزان‌هاي مرگ‌ومير كودكان به سطح پاييني تنزل يافته است، اميد زندگي افزايش يافته و در مقايسه با هر زمان ديگري از تاريخ بشر، مردم به‌طور متوسط سالم‌تر و از شرايط تغذيه‌اي بهتري برخوردارند. اما نبايد فراموش كرد كه به موازات اين رشد سريع و اخبار خوب و خوشايند ملازم با آن، سرعت تغييرات در محيط زيست جهاني شدت گرفته است. افزايش ميزان آلودگي، استمرار در كاهش منابع و افزايش سطح آب درياها از جمله‌ي اين تغييرات است. اين تغييرات موجب شد كه از نيمه‌ي دوم قرن بيستم به بعد، بار ديگر جامعه‌ي جهاني شاهد نگراني‌هاي مالتوسي باشد و محدوديت منابع طبيعي و امكانات زيستي كره‌ي زمين در كانون توجه انديشمندان حوزه‌هاي مختلف علوم و محافل علمي گوناگون قرار بگيرد.

 بحران محيط زيست يكي از مسايل حاد دنياي مدرن است كه در سطح ملّي و بين‌المللي اذهان دولتمردان و صاحبنظران را به خود معطوف داشته است. تغييرات در محيط زيست و منابع طبيعي همواره با رشد سريع و بي‌رويه‌ي جمعيت، به‌ويژه در سال‌هاي بعد از جنگ دوم جهاني، همراه بوده است. اكنون سئوال اين است كه آيا تغييرات هم‌زمان رشد جمعيت و تخريب محيط زيست و منابع طبيعي به اين معناست كه جمعيت بيش‌تر ترجمان تخريب و نقصان بيش‌تر در محيط زيست است؟

در بخش اوّل اين مقاله، ابتدا به بررسي آراء و انديشه‌هاي پيشينيان در زمينه‌ي جمعيّت، محيط‌زيست و منابع مي‌پردازم، و در ادامه سير تكاملي موضوع جمعيت، محيط زيست و منابع را در قرن بيستم به بررسي مي‌گذارم. در پايان، رهيافت‌هاي نظري ارايه‌شده براي تبيين رابطه‌ي ميان جمعيّت، محيط‌زيست و منابع را مورد بحث و بررسي قرار خواهم داد. فهرست منابع مربوط به هر دو بخش در پايان بخش دوّم آمده است.

ادامه نوشته

امير عرفاني

http://www.nipissingu.ca/faculty/amire

سمينار پيامدهاي اقتصادي ـ اجتماعي و بهداشتي سقط‌هاي غيرايمن

سمينار پيامدهاي اقتصادي ـ اجتماعي و بهداشتي سقط‌هاي غيرايمن

گواتمالا، ۱۲-۱۰ نوامبر ۲۰۱۰

اين سمينار توسّط كميته‌ي علمي سقط‌جنين اتّحاديه‌ي بين‌المللي مطالعات علمي جمعيّت (IUSSP) در روزهاي ۱۰ تا ۱۲ نوامبر ۲۰۱۰ در گواتمالا برگزار خواهد شد. هدف از اين سمينار بررسي پيامدهاي سقط‌جنين غيرايمن در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي و بهداشتي است. اين سمينار فرصتي فراهم خواهد ساخت تا محقّقين به ارايه‌ي آخرين يافته‌هاي خود در اين زمينه و نيز ارايه‌ي روش‌شناسي‌ها و رهيافت‌هاي جديد، ارزيابي مزايا و معايب روش‌شناسي‌هاي موجود بپردازند و دستورالعمل‌هايي براي تحقيقات آتي در اين زمينه ارايه نمايند. هدف ديگر اين سمينار افزايش شبكه‌هاي ارتباطي بين پژوهشگران و تسهيل ارتباطات و هماهنگي ميان رشته‌هاي مختلف، كشورها و مؤسّسه‌هاي تحقيقاتي است.

آخرين فرصت ارايه‌ي چكيده‌ي مقاله براي اين سمينار ۲۸ فوريه‌ي ۲۰۱۰ و زمان اطّلاع‌رساني در زمينه‌ي نتيجه‌ي ارزيابي‌ها، ۱۵ آوريل ۲۰۱۰ مي‌باشد. شركت‌كنندگان در سمينار كه مقاله‌ي آن‌ها مورد پذيرش اعضاي هيأت علمي سمينار قرار مي‌گيرد، بايستي متن كامل مقاله‌ي خود را تا تاريخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۰ به صورت آنلاين و از طريق وب سايت http://www.iussp.org/Activities/abortion/call10.php ارسال نمايند. براي آگاهي بيش‌تر در زمينه‌ي محورهاي سمينار و يا ارسال چكيده و اصل مقاله‌ها لينك فوق را كليك كنيد.

ديدگاه زنان نابارور در مورد اهداء گامت: يك مطالعه‌ي موردي در تهران

ديدگاه زنان نابارور در مورد اهداء گامت: يك مطالعه‌ي موردي در تهران

محمّدجلال عبّاسي شوازي، حجيه بي‌بي رازقي نصرآباد، زهره بهجتي اردكاني، محمّد مهدي آخوندي

چكيده

به طور متوسّط حدود 15 موفقيت‌هاي قابل‌توجهي در زمينه‌ي فن‌آوري‌هاي نوين كمك باروري حاصل شده است و زوجين نابارور نيز با محدوديت قانوني براي استفاده از اين فن‌آوري‌ها روبرو نمي‌باشند. با اين حال، همه‌ي زوجين نابارور از روش‌هاي جديد استفاده نمي‌كنند و تصميم‌گيري در مورد آن متأثر از درك آن‌ها و نيز انتظارات و نگرش جامعه نسبت به استفاده از اين فن‌آوري‌ها است. از اينرو، ارائه‌ي شناخت عميق‌تري از درك و نگرش زوجين نابارور مي‌تواند جنبه‌هاي اجتماعي فرهنگي تصميم‌گيري زوجين نابارور در استفاده از اين فن‌آوري‌هاي مدرن را روشن سازد.

هدف از مطالعه‌ي حاضر بررسي ديدگاه زنان نابارور در تهران پيرامون اهداء تخمك و جنين در درمان ناباروري بود. داده‌هاي مورد نياز براي مطالعه‌ي حاضر با استفاده از روش‌هاي كيفي و به‌كارگيري مصاحبه‌ي عميق با 30 زن نابارور در تهران جمع‌آوري گرديد. نيمي از پاسخ‌گويان را زناني تشكيل دادند كه به مركز درماني ابن سينا مراجعه نموده بودند و نيمي ديگر نيز به صورت تصادفي از پنج مركز بهداشت تابعه‌ي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي تهران انتخاب شدند. داده‌هاي مورد مطالعه طيّ مدّت سه ماه در تابستان 1384 جمع‌آوري گرديدند.

نتايج اين مطالعه بيانگر تفاوت ديدگاه زنان مراجعه‌كننده به مركز درماني ابن سينا با ساير پاسخ‌گويان در مراكز بهداشتي منطقه‌ي شهيد بهشتي بود. تمام پاسخ‌گويان در مركز درماني ابن سينا با اهداء تخمك آشنايي داشتند و آن را يك اقدام پزشكي و روش در ماني مانند ساير روش‌ها مي‌دانستند. هم‌چنين اعتقادات مذهبي آن‌ها بر انتخاب و پذيرش اين شيوه‌ي درمان تأثيري نداشت؛ در حالي‌كه ساير پاسخ‌گويان در زمينه‌ي اهداء تخمك و جنين و نظر علماي مذهبي در اين مورد اطّلاعات ناچيزي داشته، اكثر آن‌ها آن را حرام و يا خلاف شرع مي‌دانستند. در مجموع، تمامي زنان نابارور از افشاء‌شدن روش درماني آن‌ها و اين‌كه ديگران فرزند آن‌ها را به عنوان فرزند بيولوژيكي نپذيرند، ترس و نگراني داشتند. بر اساس نتايج اين بررسي، ارائه‌ي اطّلاعات صحيح در زمينه‌ي روش‌هاي درماني، قوانين و احكام شرعي مرتبط با آن، ضمن افزايش آگاهي‌هاي عمومي، بر تغيير نگرش‌هاي كليشه‌اي افراد در مورد ناباروري و تصميم‌گيري زوجين نابارور به استفاده از اهداء گامت و جنين در درمان ناباروري مؤثّر است.

اين مقاله در نشريه‌ي "باروري و ناباروري"، دوره‌ي ۷، شماره‌ي ۲، سال ۱۳۸۵، پياپي ۲۷، ۱۴۸-۱۳۹ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

 http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/infertile%20women%20in%20tehran.pdf

علل انتخاب روش منقطع پيشگيري از بارداري در بين زنان سنين باروري در شهرستان رشت

علل انتخاب روش منقطع پيشگيري از بارداري در بين زنان سنين باروري در شهرستان رشت

محمّدجلال عبّاسي شوازي، آتيه خادم‌زاده

چكيده

روش نزديكي منقطع به عنوان يكي از روش‌هاي سنتي پيشگيري از بارداري از ديرباز متداول بوده و قدمت استفاده از اين روش به قبل از اسلام باز مي‌گردد. معمولاً دو گروه از افراد در جامعه بيش‌تر از اين روش استفاده مي‌نموده‌اند. از يك سو، افراد بي‌سواد كه اطلاعات اندكي در مورد روش‌هاي مدرن تنظيم خانواده داشته‌اند و از ديگر سو، افراد با تحصيلات بالا كه به دليل آگاهي و يا اجتناب از عوارض جانبي از روش‌هاي مدرن، از اين روش استفاد مي‌كرده‌اند. در ايران بالاترين ميزان شيوع استفاده از روش‌هاي سنتي پيشگيري از بارداري به استان گيلان با ميزان 30 % اختصاص دارد و زوجين استفاده‌كننده از اين روش در استان گيلان حدود يك سوم از زوجين استفاده‌كننده از كل روش‌ها‌ي پيشگيري از باردا‌ري را تشكيل مي‌دهد. از طرفي، روش نزديكي منقطع سهم بالائي از حاملگي‌هاي ناخواسته‌ي هم‌زمان با استفاده از روش‌ها را در اين استان داراست. هدف اين مطالعه بررسي علل و عوامل مؤثر بر انتخاب روش نزديكي منقطع در شهرستان رشت به منظور سياستگذا‌ري و برنامه‌ريزي جامع‌تر برنامه‌هاي تنظيم خانواده مي‌باشد.

در اين مطالعه از دو روش كمي و كيفي در تبيين موضوع بهره گرفته شد. در بررسي كمي از داده‌هاي طرح تحولات باروري در ايران استفاده شد و در تحليل داده‌ها از آزمون‌هاي كاي اسكور، آناليز واريانس و رگرسيون لجستيك استفاده شد. روش‌هاي كيفي در اين مطالعه شامل مصاحبه‌ي عميق و مصاحبه‌ي گرو هي بود. از زنان تحت پوشش سه مركز بهداشتي درماني شهرستان رشت، 27 زن كه سابقه‌ي استفاده از روش نزديكي منقطع را داشتند، به صورت تصادفي انتخاب و با آن‌ها مصاحبه‌ي عميق به عمل آمد. به علاوه 2 مورد مصاحبه‌ي گروهي متمركز با كارشناسان ستادي ( 7 نفر كارشناس جمعيّت و تنظيم خانواده‌ي مركز بهداشت استان و مركز بهداشت شهرستان رشت)، و اجرائي ( 5 نفر كارشناس تنظيم خانواده‌ي مراكز بهداشتي درماني به همراه 3 نفر رابط بهداشت) در شهر رشت برگزار شد.

بر اساس اين بررسي، حدود 70 % زنان روستايي در مقابل 57 % از جمعيت زنان شهري از روش‌هاي مدرن پيشگيري از بارداري استفاده مي‌كردند. در مجموع، %38/3 از كل زنان استفاده‌كننده از روش‌هاي پيشگيري از بارداري از روش نزديكي منقطع استفاده مي‌كردند. آزمون آماري تفاوت معني‌داري بين محل سكونت پاسخ‌گويان و نوع روش پيشگيري از بارداري مدرن و روش نزديكي منقطع را نشان داد. متغيرهاي تعداد فرزندان، طول مدت ازدواج و طريقه‌ي آشنايي با روش‌ها به عنوان متغيرهاي مستقل معني‌دار در معادله شناخته شدند و ساير متغيرها از مدل حذف گرديدند. نتايج بررسي كيفي نيز نشان داد زوجين با استفاده از روش نزديكي منقطع از عوارض جانبي همراه با روش‌هاي مدرن اجتناب مي‌كنند. هم‌چنين استفاده‌ي گسترده از اين روش را بايد به ملاحظه و درك متقابل مردان از وضعيّت سلامت همسرانشان نيز نسبت داد.

بر سااس نتايج به دست آمده بايد گفت كه بهبود كيفيت و توسعه‌ي خدمات تنظيم خانواده مي‌تواند تا حدي در انتخاب بيشتر روش‌هاي مدرن پيشگيري مؤثر باشد. لكن با توجه به گرايش زوجين در استفاده از روش نزديكي منقطع، اين روش نيز بايد به عنوان يك روش پيشگيري از بارداري در مراكز ارائه‌ي خدمات تنظيم خانواده به رسميت شناخته شود و آموز ش‌هاي لازم در زمينه‌ي استفاده از اين روش ارائه گردد. با توجه به اين‌كه سهم بالائي از حاملگي‌ها‌ي ناخواسته‌ هم‌زمان با اين روش اتفاق مي‌افتد، بايستي آموزش در ارتباط با دوره‌هاي قاعدگي زنان و روش‌هاي اورژانسي به ويژه در مناطق شهري مدنظر قرار گيرد.

اين مقاله در نشريه‌ي "باروري و ناباروري"، دوره‌ي ۵، شماره‌ي ۴، سال ۱۳۸۳، پياپي ۲۰، ۳۳۷-۳۲۳ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/withdraw%20in%20rasht.pdf

مقايسه‌ي سبك‌هاي دلبستگي در مادران با سابقه‌ي سقط جنين (عمدي و خود بخودي) و مادران بدون سابقه‌ي سقط

مقايسه‌ي سبك‌هاي دلبستگي در مادران با سابقه‌ي سقط جنين (عمدي و خود بخودي) و مادران بدون سابقه‌ي سقط

منصوره‌السّادات صادقي، علي مظاهري

چكيده

نظريه‌ي دلبستگي نه تنها نظريه‌ي عمومي كودك، بلكه يك نظريه‌ي تحوّل در گستره‌ي حيات است. با اين حال، كم‌تر مطالعه‌اي الگوي دلبستگي والد ـ كودك را مورد بررسي قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف مقايسه‌ي سبك‌هاي دلبستگي در مادران با سابقه‌ي سقط جنين (عمدي يا خود‌بخودي) و مادران بدون سابقه‌ي سقط طرّاحي و اجرا گرديد. در اين بررسي 86 مادر با سابقه‌ي سقط ( 42 نفر مادر با سابقه‌ي سقط عمدي و غيرقانوني و 44 نفر مادر با سابقه‌ي سقط خود‌بخودي ) و 45 نفر مادر فاقد سابقه‌ي سقط به عنوان نمونه‌ي در دسترس انتخاب شدند و پرس‌شنامه‌ي سبك دلبستگي بزرگسالان (هزن و شيور، 1987 ) و پرسشنامه‌اي محقّق‌ساخته را تكميل نمودند. داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. روش‌هاي آماري مورد استفاده آمار توصيفي، مجذور كاي دو راهه و تحليل واريانس يكراه بود و سطح معني‌داري ۰۵/. در نظر گرفته شد.

يافته‌هاي اين مطالعه نشان داد بين سقط و سبك دلبستگي مادران رابطه‌ي معني‌دار وجود دارد؛ بدين معنا كه در مادران با سابقه‌ي سقط عمدي سبك دلبستگي اجتنابي از فراواني بيش‌تري برخو ردار بود، در حالي كه مادراني كه سابقه‌ي سقط نداشتند فراواني بيش‌تري از دلبستگي ايمن را نشان دادند. نتايج آزمون تحليل واريانس نيز نشان داد كه نمرات سبك دلبستگي ايمن و اجتنابي در سه گروه مادران داراي تفاو ت‌هاي معني‌داري است. آزمون‌هاي تعقيبي شفه تفاوت‌هاي معني‌داري را در نمرات سبك‌هاي دلبستگي نشان داد؛ بدين ترتيب كه نمرات سبك ايمن در گروه مادران بدون سابقه‌ي سقط و با سابقه‌ي سقط خودبخودي و نمرات سبك اجتنابي در مادران با سابقه‌ي سقط عمدي بالاترين ميانگين را دارا بود.

در تبيين نتايج حاصل به نقش تعيين‌كننده‌ي سبك‌هاي دلبستگي در چگونگي نگرش افراد نسبت به رابطه و كنترل الگوي روابط صميمي و نزديك فرد (از طريق عواملي هم‌چون بازنمايي مثبت يا منفي ذهني از خود و ديگران و خصوصيّات ارتباطي منفي و مثبت) اشاره شده است. از سوي ديگر، رابطه‌ي نزديك و صميمانه‌ي مادر كودك نيز، به اهميّت سبك‌هاي دلبستگي در چگونگي نگرش مادر نسبت به فرزندداري و تأثيرات گسترده و عميق سبك‌هاي دلبستگي بر الگوي روابط و نوع رفتار مادر نسبت به كودك استناد مي‌كند.

اين مقاله در نشريه‌ي "باروري و ناباروري"، دوره‌ي ۸، شماره‌ي ۱، سال ۱۳۸۶، پياپي ۳۰، ۶۹-۶۰ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/abortion.pdf

حاملگي‌هاي ناخواسته و عوامل مؤثّر بر آن در ايران

حاملگي‌هاي ناخواسته و عوامل مؤثّر بر آن در ايران

محمّدجلال عبّاسي شوازي، ميمنت حسيني چاووشي، بهرام دلاور

چكيده

مطالعات بيانگر آن است كه علي‌رغم موفّقيّت برنامه‌ي تنظيم خانواده در ايران در سال‌هاي اخير، نسبت قابل‌توجّهي از حاملگي‌ها، ناخواسته هستند. هدف از اين مطالعه تعيين ميزان حاملگي‌هاي ناخواسته و تعيين‌كننده‌هاي جمعيّتي و اجتماعي ـ اقتصادي آن در ايران مي‌باشد. به منظور دستيابي به اهداف اين مطالعه، داده‌هاي "بررسي ويژگي‌هاي جمعيّتي و بهداشتي در ايران" انجام‌شده در سال 1379 توسّط وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي مورد استفاده قرار گرفت و تعداد 5420 نفر از زنان همسردار حامله در زمان مطالعه انتخاب و بررسي گرديدند. 

نتايج نشان داد كه در زمان تحقيق براي حدود 35 % از حاملگي‌ها تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي انجام نشده بود كه حدود 19 % آن نابهنگام و 16 % ناخواسته بود. بين ميزان حاملگي‌هاي برنامه‌ريزي‌نشده و نوبت حاملگي زنان ارتباط وجود داشت. علاوه بر آن، درصد قابل‌توجّهي ( 42 % ) از زناني كه حاملگي خود را برنامه‌ريزي نشده اظهار داشتند پيش از حاملگي از يك روش پيش‌گيري استفاده مي‌كردند. روش‌هاي سنّتي و قرص به ترتيب بالاترين روش مورد استفاده قبل از حاملگي‌هاي ناخواسته در مناطق شهري و روستائي بوده است. پيشنهاد اين مطالعه اين است كه ميزان حاملگي برنامه‌ريزي‌نشده را مي‌توان به وسيله‌ي اجراي برنامه‌هاي "بهبود كيفيّت خدمات تنظيم خانواده " كاهش داد. چنين برنامه‌هايي بايد زوجين استفاده‌كننده از روش‌هاي سنّتي را در مناطق شهري و زوجين استفاده‌كننده از قرص پيش‌گيري در مناطق روستايي را به عنوان گروه هدف در نظر بگيرند.

اين مقاله در نشريه‌ي "باروري و ناباروري"، دوره‌ي ۵، شماره‌ي ۱، سال ۱۳۸۲، پياپي ۱۷، ۷۶-۶۲ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/unwanted%20pregnancy%20(abbasi%20shavazi%20et%20al).pdf

فصل‌نامه‌ي باروري و ناباروري

فصل‌نامه‌ي باروري و ناباروري

مقدمه

 تولید‌مثل و بقای نسل همواره از خواسته‌های نوع بشر بوده است و از گذشتة‌ي دور افرادی كه در این امر با معضل مواجه شده و از باروری طبیعی محروم بوده‌اند، دغدغه‌ها و نگرانی‌های متعدّدی گربانگیرشان بوده است. لذا علم طب با هدف تأمین سلامتی جامعة‌ي انسانی با درنظرگرفتن تمامی ابعاد سلامتی، همواره به دنبال ارائه‌ي راهكار و مرتفع‌نمودن دغدغه‌ي خاطر زوجین نابارور از هیچ تلاشی فروگذار نكرده است. چنانچه پیشرفت تكنولوژی و علوم مختلف مرتبط با باروری و ناباروری در نیمه‌ي دوم قرن گذشته و ابتدای قرن حاضر تغییرات و موفّقیت‌های شگرفی را به ارمغان آورده است. پیشرفت سریع علم در این زمینه و تغییراتی كه هر روزه در جهت ارتقاء آن ایجاد می‌شود، لزوم آگاهی از آخرین دستاوردهای بشر را روشن می‌سازد. به‌ویژه حضور پژوهشگران و محقّقین بسیار كه در مراكز تحقیقاتی كشور فعّالیت دارند ایجاب می‌كند كه نتایج و یافته‌های آن‌ها منتشر شده و به اطّلاع علاقمندان، متخصّصین و سایر پژوهشگران رسانده شود. از طرف دیگر، با توجّه به این‌كه امكان چاپ تمامی مقالات در مجلاّت بین‌اللملی و منابع قابل دسترس خارجی فراهم نیست و درمجلاّت داخلی نیز به طور عمده نشریات علمی ـ پژوهشی به چاپ مقالاتی در زمینه‌ي علوم و تخصّص‌های مختلف می‌پردازند، فصلنامه‌ي علمی ـ پژوهشی باروری و ناباروری به عنوان اوّلین نشریه‌ي تخصصی در این زمینه از سال 1378 شروع به فعّالیت نموده‌ است.

ادامه نوشته

بررسي نرخ باروري‌هاي ناخواسته و عوامل هم‌بسته با آن در شهر شيراز

بررسي نرخ باروري‌هاي ناخواسته و عوامل هم‌بسته با آن در شهر شيراز

محمود بحراني

چكيده

 باروري‌هاي ناخواسته از جهات مختلف اهميّت دارند. علاوه بر افزايش جمعيّت، مي‌توانند فشارهاي سنگيني را از جهات اقتصادي ـ اجتماعي، روحي و رواني و تربيتي بر اعضاي خانواده و جامعه تحميل كنند. گذشته از اين‌ها، كاهش فاصله‌هاي زايمان و سقط‌‌هاي ناايمن و غيربهداشتي، سلامت مادران و كودكان را به خطر مي‌اندازد. امروزه با وجود افزايش ميزان آشنايي با وسايل پيش‌گيري از حاملگي و نيز كاربرد آن‌ها، هنوز درصد قابل‌ملاحظه‌اي از حاملگي‌ها ناخواسته است. اين تحقيق بر روي نمونه‌اي ۸۴۹ نفري از زنان باردار مراجعه‌كننده به يكي از زايشگاه‌هاي عمومي يا بخش‌هاي زايمان بيمارستان‌هاي شيراز انجام شده است.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، شماره‌ي ۲۵ و ۲۶، صص ۷۰-۵۹ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/unwanted%20fertility%20and%20its%20determinants.pdf

نقش راديو در پيش‌بُرد سياست‌هاي جمعيّتي

نقش راديو در پيش‌بُرد سياست‌هاي جمعيّتي

مسعود سلياني

چكيده

 جمعيّت يكي از عناصر اساسي حيات ملّي است و هيچ‌ كشوري بدون جمعيّت سامان نمي‌يابد. با اين وجود، رشد ناموزون و ناهماهنگي آن با پيش‌رفت‌هاي بخش‌هاي ديگركشور جمعيّت را از يك فرصت به تهديد بزرگ تبديل مي‌كند. اين امر در بسياري از كشورهاي فقير و درحال‌توسعه به‌ويژه در مناطق روستايي رُخ داد و آسيب‌هاي بسياري را موجب شد. نويسنده راديو را يكي از وسايل ارتباطي بسيار خوب در زمينه‌ي آگاهي‌بخشي در ارتباط با مسايل و موضوعات جمعيّتي مي‌داند. بع زعم نويسنده يكي از كاركردهاي آموزشي راديو كه مي‌تواند نقش مهمّي در سازمان اجتماعي داشته باشد ارايه‌ي آموزش‌هاي جمعيّتي و تنظيم خانواده به‌ويژه در مناطق روستايي و دوردست است.

اين مقاله در "ماهنامه‌ي راديو"، شماره‌ي ۴۵، ارديبهشت ۱۳۸۷، ص ۴۳ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/the%20role%20of%20radio%20in%20population%20policies.pdf

بررسي تساوي جنسيتي در دسترسي به آموزش (پايه‌هاي دوره‌ي راهنمايي در مناطق شهري و روستايي استان‌هاي كش

بررسي تساوي جنسيّتي در دسترسي به آموزش (پايه‌هاي دوره‌ي راهنمايي در مناطق شهري و روستايي استان‌هاي كشور)

محمّد آتشك

چكيده

هدف تحقيق توصيفي حاضر بررسي تساوي جنسيتي در دسترسي به آموزش دوره راهنمايي تحصيلي مناطق شهري و روستايي استان هاي كشور بوده است، به اين منظور تعداد جمعيت واجب التعليم (از سرشماري) و جمعيت دانش آموزي(از آمارنامه وزارت آموزش و پرورش) سال 1385 پايه هاي دوره راهنمايي تحصيلي استخراج و نرخ ثبت نام ناخالص دختران و پسران هريك از پايه هاي دوره مذكور محاسبه و از تقسيم نرخ ثبت نام ناخالص دختران بر پسران، ميزان شاخص تساوي جنسيتي در دسترسي به آموزش هر پايه محاسبه گرديد؛ عمده ترين نتايج حاكي از آن است كه در پايه اول در شهرها 74% به ضرر دختران، 7% به ضرر پسران و در 19% تساوي ديده مي شود و در روستاها 100% به ضرر دختران و در مجموع شهر و روستا 97% به ضرر دختران و 3% تساوي وجود داشته است. در پايه دوم در شهرها 17% به ضرر دختران، 14% به ضرر پسران و در 69% تساوي ديده مي شود و در روستاها 90% به ضرر دختران و 10% تساوي ديده مي شود و در مجموع شهر و روستا 77% به ضرر دختران و 23% تساوي وجود داشته است. در پايه سوم در شهرها30% به ضرر دختران، 7% به ضرر پسران و در 63% تساوي ديده مي شود و در روستاها 90% به ضرر دختران، 7% به ضرر پسران و 3% تساوي ديده مي شود و در مجموع شهر و روستا 78% به ضرر دختران و 3% به ضرر پسران و 19% تساوي وجود داشته است. در كل دوره راهنمايي در شهرها 39% به ضرر دختران، 3% به ضرر پسران و در 58% تساوي ديده مي شود و در روستاها 93% به ضرر دختران و 7% تساوي ديده مي شود و در مجموع شهر و روستا 84% به ضرر دختران و 16% تساوي وجود داشته است.

کليد واژه:

دسترسي به آموزش، جنسيت، شهر، روستا، دوره‌ي راهنمايي، استان‌هاي كشور، تساوي جنسيتي.

اين مقاله در "فصلنامه‌ي مطالعات راهبردي زنان"، سال يازدهم، ۱۳۸۸، شماره‌ي ۴۴، ص ۷۱ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد. 

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/gender%20iquality%20in%20education.pdf

روند تكويني شاخص نوگرايي و سنجش آن با نسبت باروري

روند تكويني شاخص نوگرايي و سنجش آن با نسبت باروري

رضا معيني، علي پايدارفر

چكيده

نويسندگان مقاله بر اين باروند كه تحوّلات در زمينه‌هاي مادّي به نوعي تغييرات در ساختار فكري افراد جامعه منجر مي‌شود. تغييرات ساختاري نيز به نوبه‌ي خود در نوع رفتار و عملكرد افراد اثر مي‌گذارد. آن‌ها تغيير در رفتار باروري را متأثّر از عواملي مي‌دانند كه بر باروري اثر مي گذارند. آن‌ها مجموعه‌ي پيش‌رفت‌هايي را كه موجب كاهش مرگ‌ومير و تأثيرگذاري در متغيّرهاي مؤثّر بر باروري شده است را نوعي چرخش به سوي اينده‌اي نوين مي‌خوانند. در اين بررسي متغيّرهايي كه نويددهنده‌ي تحوّل و ورود به مرحله‌اي نوين هستند، متغيّرهاي نوگرايي شناخته شده‌اند. آن‌ها معيارهاي نوگرايي را متنوّع دانسته و از ميان آن‌ها تحوّل در صنعتي، رشد باسوادي و شهرنشيني را به عنوان معيارهاي اصلي نوگرايي تفكيك كرده‌اند. هدف از اين بررسي پي‌بردن به تأثير تغييرات ساختار بر نوگرايي و عملكرد نوگرايي بر باروري در جامعه‌ي موردمطالعه است.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، شماره‌ي ۱۹ و ۲۰، صص ۱۱۲-۹۷ چاپ شده است. براي دسترسي به فابل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/modernization%20and%20fertility.pdf

سطح باروري در ايران و چشم‌اندازه آينده‌ي آن

سطح باروري در ايران و چشم‌اندازه آينده‌ي آن

حبيب‌الله زنجاني

چكيده

نويسنده داده‌هاي ثبت احوال و باروري را دو منبع موجود براي برآورد سطح باروري مي‌داند و بر اين باور است كه هريك از اين دو منبع داراي كاستي‌هايي است كه استفاده از آن‌ها به برآوردهاي مختلفي از سطح باروري مي‌انجامد. به زعم نويسنده، اين اختلاف از طرفي مربوط به روش‌هاي محاسبه و برآورد باروري است كه در سيستم ثبت احوال به روش مستقيم و در سرشماري‌ به روش‌هاي غيرمستقيم صورت مي‌گيرد. از طرف ديگر، ناشي از تفاوت سطح پوشش مواليد در آمارهاي سازمان‌هاي تهيّه‌كننده‌ي اين اطّلاعات است. در اين مقاله نويسنده تلاش كرده است تا با نحوه‌ي عمل و چگونگي داده‌هاي اين دو سازمان آشنا شده و سپس راه مناسبي براي برآورد باروري ارايه نمايد.

اين مقاله در نشريه‌ي "فصل‌نامه‌ي جمعيّت"، شماره‌ي ۲۷ و ۲۸، صص ۶۰-۴۷ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/fertility%20level%20in%20iran%20and%20its%20future.pdf

تبيين انتقال باروري

تبيين انتقال باروري

محمّدكريم منصوريان

چكيده

نويسنده بر اين بارو است كه بحران در فهم گذار باروري بيش‌تر امري ظاهري است نه واقعي. نويسنده تلاش كرده است تا با استفاده از يك رهيافت نظري تعاملي، گذار باروري را تبيين نمايد. اين رهيافت اگرچه خيلي وابسته به نظريه‌هاي موجود است امّا روي شرايطي متمركز شده است كه زوج‌ها را از كنترل پس از تولّدي به كنترل پيش‌ از تولّدي اندازه‌ي خانواده رهنمون مي‌سازد.

اين مقاله در نشريه‌ي "علوم اجتماعي و انساني دانشگاه شيراز"، دوره‌ي شانزدهم، شماره‌ي دوّم، بهار ۱۳۸۰، پياپي ۳۲، صص ۴۵-۲۵ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.

http://profs.basu.ac.ir/h-hoseini/free_space/explanation%20of%20fertility%20transition.pdf