مقايسهي الگوي سني نسبتهاي جنسي گزارششده در ايران با الگوهاي موردانتظار از جداول عمر و الگوهاي مشا
مقايسهي الگوي سني نسبتهاي جنسي گزارششده در ايران با الگوهاي موردانتظار
از جداول عمر و الگوهاي مشابه در جهان
ناهيد درودي آهي
چكيده
در اين مقاله نويسنده به بررسي تغييرات الگوي سني نسبتهاي جنسي در سرشماري هاي مختلف كشور پرداخته است.در اين راستا، ضمن تجزيه و تحليل عوامل مؤثر برنسبتهاي جنسي ايران با استفاده از روش ديويس، به بررسي الگوي سني تغييرات اين نسبت طي سالهاي 1345 تا 1385 و نيز مقايسهي اين الگو در ايران و ساير مناطق جهان پرداخته است.
تجزيهي نسبتها با روش ديويس نشان ميدهد كه روند موردانتظار تغييرات الگوي سني نسبت جنسي، بر اساس مدل غرب جدولهاي عمر كول و دمني باالگوي مشاهدهشدهي اين نسبتها در ايران، فاقد هماهنگي مطلوب است. اين بررسي همچنين نشان داد كه نسبت جنسي در سنين بالاتر از 60 سال افزايش يافته است كه روندي مغاير با وضعيت اروپا، آمريكاي شمالي، آمريكاي لاتين و آفريقاست. در تمام اين مناطق نسبتها با افزايش سن و اثر تجمعي مرگومير بيشتر مردان، روندينزولي مييابد. بر اساس يافتههاي اين بررسي، الگوي سني نسبت جنسي ايران هماهنگ با روند متناظر در كشورهاي جنوب آسياست. نويسنده اين نوع هماهنگي را ناشي از تاثيرات مشابه عوامل فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي مي داند كه خود رژيمهاي جمعيتشناختي مشابهي را بر اين كشورها تحميل كرده است.
واژگان كليدي:
الگوي سني نسبت جنسي، الگوي جنوب آسيا، جدولهاي عمر مدل غرب كول و دمني، تجزيهي عوامل مؤثر بر نسبت جنسي.
اين مقاله در نشريهي "نامهي انجمن جمعيتشناسي ايران" سال دوم، شمارهي 4، زمستان 1386، صص 151-125 چاپ شده است.