چالشهاي سلامت و توسعه، گذشته و آينده
چالشهاي سلامت و توسعه، گذشته و آينده
ديويد فيلپس، يولاور هاسلت
ترجمه و تلخيص: نعمتالّله بابايي
چكيده
پيامدهاي خواسته و ناخواستهي توسعه و اثرات آن بر سلامت فرد و جامعه، موضوع اصلي اين نوشته است، اين نوشته يک فصل از بيست فصل کتاب "سلامت بهتر" است که توسّط چند تن از صاحبنظران به رشتهي نگارش در آمده است. کوشش عمدهي نويسندگان بر اين نکته است که از گذشته تاکنون چه چالشهايي بين ايجاد توسعه و ارتقاي سلامت وجود دارد و در آينده و اوايل قرن بيست و يکم، اين چالشها به چه سمت و سويي سير خواهد کرد؟ نويسندگان، حدّاقل ده مورد اصلي و چالشبرانگيز را در ارتباط با موضع و رابطهي سلامت و توسعه ذکر ميکنند و براي کشورهايي که خواهان توسعه هستند، مواردي را بر ميشمارند که بايد بدانها توجّه ورزند و در مسير دستيابي به توسعه بکوشند تا با تنشهاي کمتري از آنها عبور کنند. پيام اساسي اين نوشته را ميتوان ارزيابي پيش از هر اقدام و کاهش هزينههاي دستيابي به توسعه با توجّه به حفظ و ارتقاي سلامت فردي و اجتماعي منابع انساني در مسير توسعه خلاصه کرد.
يکي از مجادلات هميشگي اين است که بين "سلامت بهتر" و "توسعهي بيشتر" همبستگي خطّي و يک سويهاي وجود دارد يا نه؟ جواب چندان ساده نيست، زيرا هر دو مفهوم يادشده تا حدّ زيادي غيرقابل اندازهگيري بوده و هرکدام داراي عناصر نظري متعدّدي هستند. هرچند بايد اذعان کرد که "توسعهي بيشتر" مقارن با "سلامت متفاوت" بوده است، ولي نه الزاماً سلامت بهتر، اين يک واقعيّت ترديدناپذير است که اغلب کشورهاي داراي درآمد سرانهي بالا، به طور ميانگين داراي اميد زندگي و طول عمر طولانيتري هستند، امّا اميد به زندگي بيشتر و طولانيتر، مشگلات خاص و وابستهاي را نيز به دنبال داشته است که در ابعاد اجتماعي ـ بهداشتي هستند.
از گذشته تاکنون، ارتباط "توسعه و سلامت" داراي چالشهاي متعدّدي بوده است که حدّاقل به ده مورد بالغ ميشود و در سالهاي آينده، يعني سالهاي اوّليهي قرن بيست و يکم، اهميّت بيشتري خواهند يافت که از جهاتي به يکديگر پيوسته و زنجيروار و وابسته هستند. واقعيّت اين است که جغرافياي سلامت و بهداشت به عنوان يک زير مجموعهي فعّال در مرز باريک بسياري از علوم اجتماعي و پزشکي در حال فعّاليت است.
اين مقاله در نشريهي "رفاه اجتماعي"، شمارهي ۲، سال ۱۳۸۰، صص ۹۴-۸۳ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت فايل پي دي اف، لينك زير را كليك كنيد.