تأثيرات باروري نكاحي و زناشويي بر گذار باروري در ايران: 1996-1976

محمّدجلال عبّاسي شوازي

چكيده

معمولاً ايران را به عنوان يك جامعه‌ي سنّتي مقاوم در مقابل بسياري از جنبه‌هاي تغييرات اجتماعي توصيف مي‌كنند. بر اين اساس، ديدگاه كلّي بر اين است كه ايران يكي از بالاترين ميزان‌هاي باروري را در جهان تجربه مي‌كند و هنوز گذار جمعيّت‌شناختي در ايران شروع نشده است. با اين‌حال، برآوردها حاكي از آن است كه ايران در سال‌هاي اخير كاهش باروري چشمگيري را تجربه كرده است.

هدف از اين مقاله، بررسي روندها و تغييرات باروري در ايران در طول دوره‌ي ۱۹۹۶-۱۹۷۶ مي‌باشد. نوسانات تغييرات باروري در ايران طيّ سال‌هاي ۱۹۸۶-۱۹۷۶ اين پرسش را به ذهن متبادر مي‌سازد كه تا چه اندازه اين تغييرات ناشي از تغييرات در وضعيّت زناشويي و باروري بوده است؟ نتايج حاكي از ان است كه حدود ۸۵ درصد تغييرات باروري در ايران ناشي از تغييرات در باروري نكاحي و ۱۵ درصد به تغييرات در زناشويي به‌ويژه افزايش سن هنگام ازدواج و بنابراين كاهش نسبت درصد زنان ازدواج‌كرده در سنين اوّليه نسبت داده مي‌شود. بنابراين، مي‌توان گفت باروري زنان ايراني بيش‌تر در جريان ازدواج و زندگي زناشويي كنترل شده است.

اين مقاله ابتدا در سال ۲۰۰۰ در "Working paper" شماره‌ي ۸۴ به چاپ رسيد.نسخه‌ي بازنگري‌شده‌ي اين مقاله كه مبتني بر اخرين داده‌هاي موجود و در دسترس است و تا سال ۲۰۰۶ را پوشش مي‌دهد، در فصل پنجم كتاب The Fertility Transition in Iran چاپ شده است. براي دسترسي به نسخه‌ي اوّليه‌ي مقاله‌ي حاضر، لينك زير را كليك كنيد.

http://adsri.anu.edu.au/pubs/demog-pubs/WorkingPapers/84.pdf