زناشويي با خويشاوندان بسيار نزديك در ايران باستان
زناشويي با خويشاوندان بسيار نزديك در ايران باستان
احمد كتابي
چكيده
ديدگاه راستين آيين زردشت در خصوص ازدواج با خويشاوندان بسيار نزديك و چگونگي و ميزان رواج اينگونه زناشويي نزد ايرانيان باستان، از جمله مسايلي است كه قرنها سبب مناقشهي مورخان، محققان و ايرانشناسان بوده است. در اين مقاله، سعي شده است تا فارغ از هرگونه پيشداوري و جهتگيري ارزشگرايانه، جهات و جوانب اين مسئله را بيطرفانه و به صورت كاملاً مستند بررسي شود.
نويسنده بر اين باور است كه زناشويي با خويشاوندان بسيار نزديك در ايران باستان بيشتر به خواص (شاهان، شاهزادگان و اشراف) اختصاص داشته است. بيگمان شيوع نسبي ازدواجهاي مزبور، به زمينهي اجتماعي مناسب و انگيزههايي قوي و مؤثر متكي بوده است كه از آن ميان ميتوان به عواملي نظير: بيگانههراسي، التزام به حفظ اصالت نسب، اعتقاد به تاثير مثبت اين نوع وصلت بر بهبود نسل و از همه مهمتر به ملاحظات اقتصادي (تحكيم موقعيت طبقاتي، ممانعت از تقسيم دارايي و ميراث و سهلگيري در تعيين مهريه و جهيزيه) اشاره كرد. اينگونه ازدواجها مدتها پيش از ورود اسلام به ايران، عملاً منسوخ شده بود.
واژگان كليدي:
ازدواج با محارم، حفظ اصالت نسب، حفظ موقعيت طبقاتي، جلوگيري از انتقال وتقسيم ثروت، كاهش هزينهي ازدواج.
اين مقاله در شمارهي ۱۶ نشريهي "نامهي علوم اجتماعي" (۱۳۷۹) صص ۱۶۷-۱۹۲ چاپ شده است. براي دسترسي به متن كامل اين مقاله لينك http://journals.ut.ac.ir/user/LastIssue.aspx?issId=1132&MissID=11 را كليك كنيد.