سياستهاي اجتماعي براي سالمندان در ژاپن و سوئد و الگوي مناسب براي سالمندان ايران
سياستهاي اجتماعي براي سالمندان در ژاپن و سوئد و الگوي مناسب براي سالمندان ايران
عزّتاللّه سامآرام، مهرناز امينآقايي
چكيده
سالمندي جمعيّت، هماکنون در کشورهاي توسعهيافته پديدهي جديدي نيست ولي کشورهاي درحالتوسعه و از جمله ايران، از هماکنون بايد براي رفاه سالمندان آيندهي خود، چارهاي بينديشند. بر اثر تحليلرفتن قواي جسماني و ذهني سالخوردگان، تنوّع و کثرت مسايل در آنها، امري کاملاً طبيعي به نظر ميرسد. از اينرو، شايد هيچ دورهاي از زندگي مانند سالخوردگي پُر مسأله و نگرانکننده نباشد. به همين دليل، سالخوردگان براي سالم زيستن، به دريافت حمايتهاي خاص که از سياستهاي اجتماعي هدفمند سرچشمه بگيرد، نياز دارند. در اين مقاله سعي ميشود تا با بيان نمونههايي از تجربيات دو کشور ژاپن و سوئد در زمينهي رفاه سالمندان، الگوي مناسبي براي سالمندان در ايران ارايه شود. يکي از مشابهتهاي قابلتوجّه در دو کشور ژاپن و ايران، ادامهي حفظ سنّتها در فرايند توسعهي صنعتي است که در کشور ژاپن به خوبي انجام شد و هنوز هم اين ويژگي در اين کشور صنعتي توسعهيافته قابل مشاهده است. در ايران نيز، توسعهي صنعتي هنوز در کنار فرهنگ سنّتي در حال حرکت است. سياستهاي جديد کشور ژاپن ميتواند در سياستگذاري براي سالمندان در ايران بسترهاي موجود اقتصادي و فرهنگي در جامعه، خانواده و ساير نهادهاي اجتماعي را بکار بگيرد و برنامههاي حمايتي فراگير را به اکثريّت سالمندان ارايه نمايد. يکي از اصول مهم سياستهاي سوئد در قبال سالمندان، تأکيد بر نگهداري سالمندان در منزل تا حدّ ممکن است. حتّي زماني که آنها نياز به مراقبتهاي بهداشتي گسترده دارند. پيشنهاد مشخّص اين مقاله اين است که فراگيرشدن بيمههاي اجتماعي و بازنشستگي براي کليهي افراد 60 سال به بالاي کشور، اعم از زنان و مردان ميتواند يکي از بسترهاي مناسب براي حمايت از سالمندان را فراهم نمايد. در اين سياست، منبع عظيم خانواده و قدرت فراگير ساير نهادهاي سنّتي که عمدتاً غيردولتي هم هستند، ميتوانند امکانات بسيار وسيعي را فراهم نمايند. مهمترين دليل ارايهي اين سياستها در ايران، محدوديّتهاي امکانات در حمايت از سالمندان است. اگر سياستهاي مربوط به سالمندان بخواهد دنبالهرو سياستهاي قديمي جهان غرب باشد، نتيجهي آن ارايهي برخي خدمات نمايشي به تعداد محدودي از سالمندان آن هم در شهرها است. در حاليکه توجّه به استفاده از تجارب کشورهاي توسعهيافته مانند سوئد و ژاپن ميتواند به پژوهشگران و برنامهريزان ايراني کمک کند تا در انجام تحقيقات خودشان در زمينهي سالمندان، شاخصهاي عيني و موجود در کشورهايي با نرخ سالمندي را مورد استفاده قرار دهند. اين مقاله در نشريهي "سالمند"، شمارهي ۲، زمستان ۱۳۸۵، صص ۱۰۰-۸۸ چاپ شده است. براي دسترسي به فايل متن كامل مقاله به صورت پي دي اف، اينجا كليك كنيد.