DemProj: نرم‌افزار پيش‌بيني جمعيت

حاتم حسيني

مدل جمعيت‌شناختي اسپكتروم كه با عنوان DemProj شناخته شده است، برنامه‌اي رايانه‌اي براي انجام پيش‌بيني‌هاي جمعيتي در سطح ملي و منطقه‌اي است. اين برنامه مستلزم اطلاعاتي در باره‌ي شمار افراد بر حسب سن و جنس در سال پايه، و همين‌طور داده‌هاي سال جاري و فرضيه‌هايي درباره‌ي آينده‌ي ميزان باروري كل[1]، توزيع سني باروري[2]، اميد زندگي در بدو تولد بر حسب جنس[3]، مناسب‌ترين مدل جدول عمر[4] و حجم و الگوي مهاجرت بين‌المللي[5] است. اين اطلاعات براي پيش‌بيني حجم جمعيت در يك دوره‌ي زماني 150 ساله استفاده مي‌شود. چنانچه تمايل داشته باشيم مي‌توانيم از پيش‌بيني براي برآورد حجم جمعيت شهري و روستايي نيز استفاده كنيم. ارتباط‌دادن DemProj  با ساير مدل‌هاي اسپكتروم امكان بررسي تأثير جمعيت‌شناختي ايدز (AIM)، ملزومات خدمات تنظيم خانواده براي دستيابي به هدف‌هاي جمعيت‌شناختي و بهداشتي (FamPlan)، هزينه‌ها و منافع برنامه‌هاي تنظيم خانواده و تأثيرات اقتصادي ـ اجتماعي باروري بالا و رشد سريع جمعيت (RAPID) را به دست مي‌دهد.

براي نخستين بار در سال 1980 بود كه نرم‌افزار DemProj  به بازار عرضه شد. از آن زمان تاكنون، برنامه‌ريزان و محققين بسياري در سطح جهان از آن استفاده كرده‌اند. در راستاي پاسخ به ديدگاه‌ها و پيشنهادهاي استفاده‌كنندگان، اين برنامه در طول زمان به روزتر شده است. نسخه‌ي كنوني آن، ويرايش 4، در پاسخ به اين ديدگاه‌ها و پيشنهاد‌ها دربرگيرنده‌ي چند ويژگي جديد است.

DemProj و كل مجموعه‌ي اسپكتروم براي توليد اطلاعات سودمند به‌منظور سياست‌گزاري و گفتگو در داخل يك چارچوب آسان براي استفاده‌ي برنامه‌هاي رايانه‌اي طراحي شده است. به‌جاي تمركز بر جزئيات تحقيق درباره‌ي فرآيندهاي زيربنايي درگير، بر توليد اطلاعات مفيد براي اهداف برنامه‌ريزي و سياست‌گزاري تأكيد مي‌شود. براي همين، برنامه‌هايي طراحي شده است تا از سوي برنامه‌ريزان و تحليل‌گران سياسي مورد استفاده قرار گيرد. DemProj  از داده‌هايي استفاده مي‌كند كه به آساني در دسترس هستند و به تجربه‌ي جمعيت‌شناختي اندكي فراتر از اطلاعات در دسترس در اين راهنما نياز دارد.

كتاب راهنماي اين نرم‌افزار را جان استوور و شارون كرماير تهيه و توسط حاتم حسيني به زبان فارسي ترجمه شده است. اين كتاب راهنما را انتشارات مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه منتشر كرده است. براي دريافت نرم‌افزار، اينجا كليك كنيد.

[1]. Total Fertility Rate، [2]. The Age Distribution of Fertility، [3]. Life Expectancy at Birth by Sex، [4]. The Most Appropriate Model Life Table، [5]. The Magnitude and Pattern of International Migration